Veel mensen met chronische lage rugpijn gebruiken gabapentine om de pijn beter onder controle te houden. Het middel kan vooral helpen bij zenuwpijn of langdurige pijnklachten. Toch laat nieuw onderzoek zien dat langdurig gebruik mogelijk ook nadelen heeft. Mensen die gabapentine vaker kregen voorgeschreven, hadden later vaker problemen met geheugen en denken.
Dat betekent niet dat iedereen die het middel gebruikt meteen bang hoeft te zijn. Het onderzoek bewijst namelijk niet dat gabapentine direct dementie veroorzaakt. Wel laat het een duidelijk verband zien dat serieus genomen moet worden. Vooral bij langdurig gebruik is het verstandig om alert te blijven en het middel regelmatig met een arts te bespreken.
Zo werd het onderzoek gedaan
Onderzoekers van Case Western Reserve University bekeken medische gegevens uit 68 zorgsystemen in de Verenigde Staten. Ze vergeleken 26.414 volwassenen met chronische lage rugpijn die gabapentine gebruikten met een vergelijkbare groep mensen met dezelfde klachten, maar zonder dit middel. Zo konden ze beter zien of er verschillen waren tussen beide groepen.
Uit het onderzoek bleek dat mensen met zes of meer recepten binnen tien jaar vaker de diagnose dementie kregen. Ook milde cognitieve stoornissen kwamen vaker voor. Bij dementie ging het om een 29 procent hogere kans. Bij milde cognitieve stoornissen ging het om een 85 procent hogere kans.
Ook jongere gebruikers vielen op
Opvallend was dat het verhoogde risico niet alleen bij ouderen werd gezien. Bij mensen van 35 tot 49 jaar was de kans op dementie ongeveer twee keer zo hoog. De kans op milde cognitieve problemen was ongeveer drie keer zo hoog. Ook bij mensen tussen de 50 en 64 jaar zagen de onderzoekers een duidelijke stijging.
Alleen bij mensen van 18 tot 34 jaar werd geen duidelijk verhoogd risico gevonden. Dat betekent niet automatisch dat er helemaal geen risico is. Het betekent vooral dat het onderzoek in die groep geen sterk bewijs vond. De onderzoekers vinden daarom dat artsen ook bij jongere volwassenen goed moeten blijven opletten.
Vaker gebruik gaf meer risico
Gabapentine heeft bekende bijwerkingen, zoals duizeligheid, sufheid, extreme vermoeidheid, vocht vasthouden en een droge mond. In het onderzoek zagen wetenschappers dat het risico groter werd naarmate iemand het middel vaker kreeg voorgeschreven. Dat maakt vooral langdurig gebruik iets om goed in de gaten te houden.
Bij twaalf of meer recepten lag de kans op dementie 40 procent hoger. De kans op milde cognitieve stoornissen lag 65 procent hoger. De onderzoekers hielden rekening met andere aandoeningen, leeftijd, achtergrond en andere medicijnen. Toch bleef het verband tussen gabapentine en cognitieve problemen zichtbaar.
Veroorzaakt gabapentine dementie?
Dat kun je op basis van dit onderzoek niet zeker zeggen. Het gaat om observationeel onderzoek, waarbij onderzoekers naar bestaande gegevens kijken. Zo’n onderzoek kan een verband laten zien, maar geen directe oorzaak bewijzen. Er kunnen dus ook andere factoren meespelen bij het verhoogde risico.
Denk bijvoorbeeld aan ernstige pijn, minder beweging, slechter slapen, stress of het gebruik van andere medicijnen. Toch vinden de onderzoekers het signaal belangrijk genoeg om verder te onderzoeken. Omdat gabapentine veel wordt gebruikt bij chronische pijn, is het verstandig om voorzichtig te blijven bij langdurig gebruik.
Waarom het middel vaak wordt gebruikt
Gabapentine werd eerst gebruikt als medicijn tegen epilepsie. Later werd het ook voorgeschreven bij zenuwpijn, pijn na gordelroos, rustelozebenensyndroom en chronische rugpijn. Een belangrijke reden daarvoor is dat het vaak werd gezien als een veiliger alternatief voor zware pijnstillers, zoals opioïden.
Toch betekent veiliger niet dat een medicijn helemaal zonder risico is. Vooral als iemand het middel maanden of jaren gebruikt, is het slim om regelmatig opnieuw te kijken of het nog nodig is. Soms kan de dosering omlaag, of zijn er andere manieren om de pijn te behandelen.
Wat kun je doen als je het slikt?
Gebruik je gabapentine, stop dan niet zomaar zelf. Dat kan klachten geven of ervoor zorgen dat de pijn terugkomt. Bespreek je gebruik daarom altijd met je huisarts, specialist of apotheker. Vraag of de dosering nog klopt en of het middel nog steeds de beste keuze is.
Merk je dat je vergeetachtiger bent, minder scherp denkt of moeite hebt met concentreren? Geef dat dan ook aan bij je arts. Samen kun je kijken naar controles, alternatieven of eventueel rustig afbouwen. De belangrijkste boodschap is dus: geen paniek, maar wel opletten bij langdurig gebruik.
Bron: medcentral / drugs.com
