Lang werd vaak gedacht dat ADHD vooral iets is waarmee iemand geboren wordt. Erfelijkheid speelt inderdaad een grote rol, maar het verhaal lijkt ingewikkelder. Nieuw onderzoek wijst erop dat ook andere factoren kunnen meespelen. Denk aan de ontwikkeling van de hersenen en omstandigheden in de vroege jeugd.
Een nieuwe studie kijkt daarbij naar borstvoeding. Volgens de onderzoekers kan langer borstvoeding geven mogelijk samenhangen met minder ADHD-symptomen op latere leeftijd. Vooral de eerste zes maanden lijken daarbij belangrijk. Dat sluit aan bij het bekende advies om baby’s, als dat kan, in die periode uitsluitend borstvoeding te geven.
Het onderzoek zegt niet dat borstvoeding ADHD voorkomt. Zo simpel ligt het niet. ADHD ontstaat door een combinatie van factoren. Genen, hersenontwikkeling en omgeving kunnen allemaal invloed hebben. Toch vinden de onderzoekers een opvallend verband dat verder onderzocht moet worden.
Volgens psychiater en onderzoeker Berit Skretting Solberg blijft erfelijkheid waarschijnlijk de grootste risicofactor. Zij werkt aan de Universiteit van Bergen in Noorwegen. Toch zegt ze dat ADHD, net als andere ontwikkelingsstoornissen, niet door één oorzaak wordt bepaald. Daarom is het interessant om te kijken naar vroege factoren, zoals voeding in de babytijd.
Minder ADHD-symptomen
De studie suggereert dat borstvoeding mogelijk een beschermende rol kan spelen. Kinderen die langer uitsluitend borstvoeding kregen, lieten later gemiddeld minder ADHD-symptomen zien. Dat gold vooral voor kinderen die tot zes maanden volledig borstvoeding kregen. De verschillen waren zichtbaar op jonge leeftijd.
De onderzoekers keken naar symptomen op de leeftijden van drie, vijf en acht jaar. Bij kinderen die langer borstvoeding kregen, waren die symptomen gemiddeld lager. Het verband was het duidelijkst bij drie- en vijfjarigen. Op achtjarige leeftijd was het verband er ook, maar minder sterk.
ADHD staat voor attention-deficit/hyperactivity disorder. In het Nederlands wordt vaak gesproken over aandachtsproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit. Kinderen met ADHD kunnen moeite hebben met stilzitten, opletten en wachten. Ook kunnen ze snel afgeleid zijn of impulsieve keuzes maken.
Toch ziet ADHD er niet bij ieder kind hetzelfde uit. Sommige kinderen zijn heel druk en beweeglijk. Andere kinderen lijken vooral dromerig en vergeten veel. Ook kunnen kinderen moeite hebben met schooltaken, afspraken of sociale situaties. Daardoor kan ADHD invloed hebben op het dagelijks leven.
Belangrijk is wel dat losse drukke momenten niet meteen ADHD betekenen. Elk kind is weleens onrustig of snel afgeleid. Bij ADHD gaat het om klachten die lang aanhouden. Ook moeten ze duidelijk invloed hebben op school, thuis of contact met anderen.
Waarom moedermelk bijzonder is
Moedermelk wordt vaak gezien als zeer waardevolle voeding voor baby’s. Dat komt doordat het precies is afgestemd op jonge kinderen. Het bevat eiwitten, vetten, suikers, vitamines en andere stoffen. Die helpen een baby groeien en zich ontwikkelen.
Daarnaast bevat moedermelk stoffen die belangrijk kunnen zijn voor de hersenen. Denk aan bepaalde vetzuren, aminozuren en afweerstoffen. Ook zitten er goede bacteriën in die de vroege ontwikkeling kunnen ondersteunen. Die combinatie maakt moedermelk bijzonder.
De hersenen van een baby ontwikkelen zich in de eerste maanden snel. Juist in die periode kan voeding belangrijk zijn. Daarom kijken wetenschappers al langer naar het effect van vroege voeding. Niet alleen op groei, maar ook op latere gezondheid en gedrag.
Dat betekent niet dat ouders zich schuldig moeten voelen als borstvoeding niet lukt. Soms is borstvoeding moeilijk, pijnlijk of medisch niet mogelijk. Ook kunnen omstandigheden ervoor zorgen dat ouders eerder stoppen. Een onderzoek naar verbanden mag nooit voelen als een oordeel.
De onderzoekers benadrukken vooral dat borstvoeding mogelijk één stukje van de puzzel is. ADHD wordt niet veroorzaakt door één keuze van ouders. Ook kan één keuze het niet zomaar voorkomen. Het gaat om een brede combinatie van erfelijke en omgevingsfactoren.
Groot Noors onderzoek
Voor het onderzoek gebruikten Solberg en haar collega’s gegevens van 37.600 gezinnen in Noorwegen. Dat is een grote groep. Zes maanden na de geboorte vulden moeders vragenlijsten in. Daarin werd gevraagd naar borstvoeding en andere voeding.
De onderzoekers wilden weten hoe lang baby’s uitsluitend borstvoeding kregen. Ook keken ze naar gedeeltelijke borstvoeding. Daarnaast werd gevraagd wanneer andere vloeistoffen of vast voedsel werden geïntroduceerd. Zo kregen de onderzoekers een duidelijk beeld van de eerste maanden.
Daarna werd gekeken naar ADHD-symptomen bij de kinderen. Dat gebeurde op verschillende leeftijden. De onderzoekers ontdekten een patroon. Hoe langer een kind uitsluitend borstvoeding kreeg, tot maximaal zes maanden, hoe lager de latere ADHD-symptomen gemiddeld waren.
Het verband werd gevonden bij zowel jongens als meisjes. Dat is opvallend, omdat ADHD bij jongens vaker wordt herkend. Toch kunnen meisjes ook ADHD-symptomen hebben. Die worden soms minder snel opgemerkt, vooral als ze minder druk gedrag laten zien.
Volgens de studie was elke vorm van borstvoeding mogelijk gunstig. Toch leek het verband sterker wanneer kinderen langer en exclusiever borstvoeding kregen. Het grootste verschil werd gezien bij zes maanden volledige borstvoeding. Dat betekent: geen andere voeding of dranken naast moedermelk.
Verband blijft ingewikkeld
Toch blijft het moeilijk om harde conclusies te trekken. De onderzoekers spreken over een verband, niet over bewezen oorzaak en gevolg. Dat is belangrijk. Kinderen die borstvoeding krijgen, kunnen op meer manieren verschillen van kinderen die dat niet krijgen.
Ook kan ADHD bij de moeder een rol spelen. Eerder onderzoek liet zien dat moeders met ADHD soms korter borstvoeding geven. Tegelijk kunnen zij vaker kinderen krijgen met ADHD-symptomen, door erfelijke aanleg. Daardoor kan het verband deels door genetica worden verklaard.
Ook het gedrag van de baby kan meespelen. Sommige baby’s met vroege onrust of aandachtsproblemen drinken misschien lastiger aan de borst. Daardoor kan borstvoeding eerder stoppen. In dat geval is minder borstvoeding niet de oorzaak, maar mogelijk een gevolg van vroege kenmerken.
Daarom probeerden de onderzoekers voor verschillende factoren te corrigeren. Ze hielden rekening met genetische risico’s voor ADHD. Ook keken ze naar sociale en demografische factoren. Denk aan opleiding, gezinssituatie en andere achtergrondkenmerken.
Daarnaast vergeleken ze broers en zussen binnen dezelfde gezinnen. Dat is een slimme manier om gezinsinvloeden beter mee te nemen. Kinderen in hetzelfde gezin delen namelijk veel omstandigheden. Toch kunnen ze verschillen in borstvoedingsduur en latere symptomen.
Zelfs na deze aanpassingen bleef er een verband zichtbaar. Volgens Solberg was dat effect duidelijk, maar niet enorm groot. Ze noemt het daarom een gematigd beschermend effect. Dat betekent dat borstvoeding mogelijk helpt, maar niet alles verklaart.
Meer onderzoek nodig
De onderzoekers zijn voorzichtig met hun conclusies. Ze benadrukken dat het onderzoek niet definitief bewijst dat borstvoeding ADHD-symptomen vermindert. Daarvoor is meer onderzoek nodig. Vooral omdat dit soort studies altijd gevoelig blijven voor andere verklaringen.
Ook was de onderzochte groep niet volledig representatief voor heel Noorwegen. De deelnemende moeders waren gemiddeld hoger opgeleid. Ook gaven zij vaker en langer borstvoeding dan de algemene bevolking. Dat kan invloed hebben op de resultaten.
Solberg denkt dat het mogelijke effect in andere groepen misschien anders kan zijn. In groepen waar minder borstvoeding wordt gegeven, kan het verband mogelijk sterker uitvallen. Maar ook dat moet eerst beter worden onderzocht. Wetenschappers willen daarom meer gegevens verzamelen.
Toch past het onderzoek bij bredere kennis over borstvoeding. Veel gezondheidsorganisaties adviseren om baby’s, wanneer mogelijk, de eerste zes maanden uitsluitend borstvoeding te geven. Daarna kan borstvoeding doorgaan naast vaste voeding. Dat advies gaat vooral over algemene gezondheid en ontwikkeling.
Borstvoeding wordt al in verband gebracht met verschillende voordelen. Het kan het immuunsysteem ondersteunen. Ook wordt het gekoppeld aan een lager risico op sommige gezondheidsproblemen. Dat kan gelden voor zowel baby’s als moeders.
Voor ouders is vooral belangrijk dat er goede ondersteuning is. Borstvoeding gaat niet altijd vanzelf. Hulp van een verloskundige, kraamzorg of lactatiekundige kan verschil maken. Tegelijk moet er begrip zijn voor ouders bij wie het niet lukt.
Het nieuwe onderzoek voegt vooral een interessante mogelijkheid toe. Misschien hangt borstvoeding ook samen met latere aandacht en gedrag. Maar ADHD blijft een complexe aandoening, waarbij erfelijkheid een grote rol speelt. Borstvoeding is dus geen garantie en geen schuldvraag.
De boodschap is daarom genuanceerd. Als borstvoeding lukt, kan het veel voordelen hebben. Mogelijk hoort daar ook een lager risico op bepaalde ADHD-symptomen bij. Maar meer onderzoek moet uitwijzen hoe sterk dat verband echt is.
Bron: KEKMama
