Nederlanders met een oude energiemeter moeten deze binnenkort verplicht laten vervangen. Het gaat vooral om traditionele meters met een draaiende schijf. Wie herhaaldelijk weigert mee te werken, kan uiteindelijk een flinke dwangsom krijgen. Voor huishoudens met zonnepanelen kan het bedrag oplopen tot 1.650 euro.
De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, beter bekend als de RDI, houdt toezicht op deze verplichting. Netbeheerders mogen bewoners bij de inspectie melden wanneer zij niet reageren. Dat gebeurt niet meteen na één gemiste brief. Mensen krijgen eerst verschillende mogelijkheden om alsnog een afspraak te maken.
De oude draaischijfmeters verdwijnen omdat ze niet meer passen bij het huidige energiesysteem. Ze kunnen minder informatie verwerken dan moderne digitale meters. Vooral bij woningen met zonnepanelen kan dat een belangrijk verschil maken. Daarom willen netbeheerders deze verouderde apparaten de komende jaren vervangen.
Oude meters worden vervangen
Veel Nederlandse woningen hebben inmiddels een slimme of digitale energiemeter. Toch hangt in een deel van de meterkasten nog een traditionele draaischijfmeter. Deze meter is herkenbaar aan een metalen schijf die draait tijdens het stroomverbruik. Hoe meer elektriciteit iemand gebruikt, hoe sneller deze schijf beweegt.
Deze oude meters zijn jarenlang zonder grote problemen gebruikt. Toch zijn ze inmiddels technisch verouderd geraakt. Het elektriciteitsnet verandert namelijk snel door zonnepanelen, elektrische auto’s en warmtepompen. Netbeheerders hebben daarom steeds meer behoefte aan betrouwbare en nauwkeurige meetgegevens.
Huishoudens met een oude meter krijgen waarschijnlijk in 2026 of 2027 een brief. Deze brief wordt verstuurd door de regionale netbeheerder. Daarin staat dat de meter vervangen moet worden. Ook wordt uitgelegd hoe bewoners daarvoor een afspraak kunnen maken.
Het vervangen van de meter gebeurt meestal door een monteur van de netbeheerder. De werkzaamheden vinden plaats in de meterkast en duren meestal niet lang. Tijdens de vervanging kan de stroom korte tijd worden onderbroken. Bewoners krijgen hierover vooraf informatie van de uitvoerende partij.
De nieuwe meter is meestal een digitale energiemeter. Soms gaat het om een slimme meter die gegevens automatisch kan doorgeven. Bewoners kunnen bij een slimme meter bepaalde functies laten uitschakelen. De meter zelf moet echter wel geplaatst kunnen worden.
Mensen kunnen de vervanging dus niet onbeperkt blijven tegenhouden. De oude meter is eigendom van de netbeheerder. De bewoner gebruikt het apparaat alleen om het energieverbruik te laten registreren. Daarom mag de netbeheerder eisen dat een verouderd exemplaar wordt vernieuwd.
Eerst volgt een brief en waarschuwing
Na ontvangst van de brief krijgen huishoudens tijd om een afspraak te plannen. Volgens de huidige werkwijze geldt daarvoor een termijn van zes weken. Binnen deze periode kan een bewoner contact opnemen met de netbeheerder. Daarna wordt een geschikt moment voor de vervanging afgesproken.
Het kan natuurlijk gebeuren dat iemand een brief over het hoofd ziet. Ook kan een voorgestelde datum niet goed uitkomen. Daarom volgt niet direct een boete wanneer iemand niet meteen reageert. De netbeheerder probeert meestal eerst opnieuw contact te krijgen.
Blijft een reactie uit, dan kan de netbeheerder de situatie doorgeven aan de RDI. Deze overheidsinspectie kijkt vervolgens naar de melding. De bewoner ontvangt daarna een officiële waarschuwing. Daarin staat welke gevolgen een blijvende weigering kan hebben.
De waarschuwing is bedoeld om iemand nog een laatste kans te geven. De bewoner kan daarna alsnog een afspraak maken. Wie meewerkt, hoeft dus niet automatisch een bedrag te betalen. De maatregelen zijn vooral gericht op mensen die bewust blijven weigeren.
Er kan bovendien een verschil bestaan tussen niet reageren en echt weigeren. Iemand kan bijvoorbeeld ziek zijn of tijdelijk niet thuis wonen. Ook kunnen er problemen met de bereikbaarheid zijn. In zulke situaties is het verstandig om snel contact op te nemen.
Door uitleg te geven, kunnen misverstanden vaak worden opgelost. De netbeheerder kan soms een nieuwe afspraak plannen of extra informatie geven. Het is daarom belangrijk om brieven niet ongeopend te laten liggen. Daarmee kan een onnodige procedure vaak worden voorkomen.
Dwangsom kan snel oplopen
Wanneer iemand ondanks de waarschuwing niet meewerkt, kan de RDI verdere stappen zetten. De inspectie kan dan een last onder dwangsom opleggen. Dit is geen gewone verkeersboete of strafrechtelijke boete. Het is een financieel middel om iemand tot actie te bewegen.
Voor huishoudens zonder zonnepanelen bedraagt de dwangsom 100 euro per vastgestelde overtreding. Na het opleggen van de maatregel controleert de RDI of de meter is vervangen. Is dat niet gebeurd, dan kan het bedrag daadwerkelijk worden geïnd.
Daarna volgt ongeveer iedere drie weken een nieuwe controle. Wanneer de oude meter nog steeds aanwezig is, kan opnieuw 100 euro worden opgelegd. Dit kan maximaal drie keer gebeuren. Het totale bedrag komt daardoor uit op maximaal 300 euro.
Voor huishoudens met zonnepanelen zijn de bedragen veel hoger. Zij kunnen per vastgestelde overtreding een dwangsom van 550 euro krijgen. Ook dit bedrag kan maximaal drie keer worden geïnd. Daardoor kan het totaal oplopen tot 1.650 euro.
Het verschil heeft te maken met het mogelijke financiële voordeel van een oude draaischijfmeter. Sommige oude meters kunnen terugdraaien wanneer zonnepanelen stroom aan het net leveren. Daardoor wordt opgewekte stroom direct van het verbruik afgetrokken.
Bij digitale meters wordt het afnemen en terugleveren van elektriciteit apart geregistreerd. Dat geeft een nauwkeuriger beeld van beide energiestromen. Volgens de RDI kunnen sommige huishoudens financieel voordeel hebben bij uitstel. Daarom ligt de dwangsom voor zonnepaneelbezitters hoger.
Maximum betekent niet dat het stopt
Wie denkt dat de zaak na het betalen van het maximumbedrag voorbij is, kan bedrogen uitkomen. De verplichting om de meter te laten vervangen blijft namelijk bestaan. Het betalen van de dwangsom geeft geen toestemming om de oude meter te behouden.
Wanneer iemand na drie controles nog steeds weigert, kan de inspectie opnieuw optreden. De RDI kan dan een nieuwe dwangsomprocedure beginnen. Hierdoor kunnen uiteindelijk meer kosten ontstaan dan het eerste genoemde maximumbedrag.
De bedragen van 300 euro en 1.650 euro gelden dus voor één procedure. Ze vormen geen onbeperkte vrijstelling van de vervangingsplicht. Blijft iemand tegenwerken, dan kan opnieuw een waarschuwing en maatregel volgen.
De RDI bepaalt de hoogte van de bedragen aan de hand van verschillende factoren. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het mogelijke financiële voordeel. De dwangsom moet hoog genoeg zijn om mensen alsnog te laten meewerken.
Marktomstandigheden kunnen in de toekomst veranderen. Denk daarbij aan nieuwe energietarieven of veranderende regels voor zonnepanelen. In dat geval kan de inspectie besluiten de bedragen aan te passen. De genoemde bedragen hoeven daarom niet voor altijd gelijk te blijven.
Ook veranderingen rond de salderingsregeling kunnen invloed hebben op de situatie. Een digitale meter registreert precies hoeveel stroom wordt gebruikt en teruggeleverd. Dat wordt steeds belangrijker binnen een energiesysteem met veel duurzame opwekking.
Meewerken voorkomt hoge kosten
Huishoudens hoeven niet bang te zijn dat zij onverwacht direct 1.650 euro moeten betalen. Er gaat een heel proces aan vooraf. Eerst stuurt de netbeheerder een brief met informatie. Daarna krijgt de bewoner zes weken om een afspraak te maken.
Pas wanneer iemand niet reageert, kan een melding bij de RDI volgen. Vervolgens stuurt de inspectie eerst nog een officiële waarschuwing. Er zijn dus meerdere momenten waarop een bewoner alsnog kan meewerken. De dwangsom is echt bedoeld als laatste drukmiddel.
Wie een brief ontvangt, doet er verstandig aan snel een afspraak te plannen. Dat geldt ook wanneer de vervanging op dat moment lastig uitkomt. Vaak kan in overleg een andere datum worden gekozen. Netbeheerders bieden meestal verschillende momenten aan.
Het is ook verstandig om vooraf ruimte te maken rond de meterkast. De monteur moet veilig bij de energiemeter kunnen komen. Spullen, dozen en jassen kunnen de werkzaamheden vertragen. Zorg daarom dat de toegang tot de meter vrij is.
Na de vervanging krijgt de bewoner uitleg over de nieuwe meter. Bij een slimme meter kan vaak worden gekozen hoe vaak gegevens worden doorgegeven. Wie bezwaar heeft tegen het automatisch uitlezen, kan dit bespreken. Het weigeren van uitlezen is iets anders dan het weigeren van de meter.
De belangrijkste boodschap is daarom duidelijk. Een verouderde draaischijfmeter mag niet zomaar blijven hangen. Wie op tijd reageert, voorkomt waarschuwingen en hoge kosten. Langdurig weigeren kan vooral voor zonnepaneelbezitters erg duur uitpakken.
Bron: 112Vandaag
