Veranderingen in hoe je loopt kunnen soms meer betekenen dan je denkt. Bij jonge mensen kunnen bepaalde loopveranderingen een vroeg signaal zijn van dementie. Dat klinkt misschien verontrustend, maar steeds meer onderzoek laat zien dat dementie niet alleen bij ouderen voorkomt. Juist daarom is herkenning belangrijk.
Dementie komt ook voor bij jongere mensen
Lange tijd werd dementie gezien als een ziekte die vooral ouderen treft. Dat beeld is inmiddels veranderd. Steeds vaker wordt duidelijk dat ook jongere mensen dementie kunnen krijgen. Dit wordt ook wel jonge of vroeg beginnende dementie genoemd.
Bij deze vorm gaat het meestal om mensen tussen de 30 en 65 jaar. In sommige gevallen begint het zelfs eerder. Dat maakt de impact groot, omdat mensen vaak midden in het leven staan. Ze werken, hebben een gezin en veel verantwoordelijkheden.
Door meer aandacht en onderzoek wordt jonge dementie beter herkend. Artsen en onderzoekers kijken niet alleen naar geheugenproblemen. Ook gedrag, beweging en persoonlijkheid spelen een belangrijke rol bij het herkennen van de ziekte.
Wat is vroege dementie precies
Vroege dementie is geen aparte ziekte, maar een verzamelnaam. Het gaat om dementievormen die op jongere leeftijd beginnen. Een bekende vorm is frontotemporale dementie. Hierbij raken vooral de voorste delen van de hersenen aangetast.
Bij deze vormen staan geheugenproblemen niet altijd op de voorgrond. Vaak beginnen de klachten anders. Denk aan gedragsveranderingen, moeite met plannen of veranderingen in beweging. Dat maakt de diagnose soms lastig.
Onderzoekers zien dat zowel erfelijke aanleg als leefstijl invloed kunnen hebben. Stress, weinig beweging en andere gezondheidsproblemen spelen mogelijk een rol. Tegelijk is niet alles te voorkomen of te verklaren.
Veranderingen in lopen als signaal
Een opvallend maar minder bekend signaal van vroege dementie is een verandering in hoe iemand loopt. Dat gebeurt vaak geleidelijk. De persoon zelf merkt het soms niet meteen op.
Er zijn zes veranderingen die kunnen opvallen. Deze hoeven niet meteen dementie te betekenen. Ze kunnen wel reden zijn om alert te zijn, vooral als ze samen voorkomen.
Een eerste verandering is een andere manier van lopen. Iemand kan gaan schuifelen of kleinere passen maken. Het tempo ligt vaak lager dan voorheen. Dat gebeurt zonder duidelijke reden.
Daarnaast kunnen er problemen ontstaan met balans. Vaker struikelen of vallen kan een teken zijn. Ook onzeker lopen of moeite met draaien komt voor.
Onhandigheid is een derde signaal. Mensen stoten vaker tegen meubels aan. Ze lijken minder controle te hebben over hun bewegingen. Dat kan leiden tot kleine ongelukjes.
Ook onwillekeurige bewegingen kunnen voorkomen. Denk aan trillende handen of ogen die minder soepel bewegen. Dit gebeurt zonder bewuste aansturing.
Verder kan de fijne motoriek achteruitgaan. Dingen vastpakken of loslaten wordt lastiger. Ook opstaan of gaan zitten kan meer moeite kosten.
Tot slot kunnen mensen moeite krijgen met afstand inschatten. Ze missen een stap of lopen mis langs een object. Dat wijst op problemen met ruimtelijk inzicht.
Deze klachten komen vaker voor bij bepaalde vormen van dementie. Vooral bij Parkinson-gerelateerde dementie en Lewy body dementie worden ze gezien. Toch kunnen ze ook andere oorzaken hebben.
Andere vroege signalen bij jonge mensen
Geheugenproblemen zijn het bekendste symptoom van dementie. Bij jonge mensen zijn ze niet altijd het eerste teken. Vaak vallen andere veranderingen eerder op.
Een veelvoorkomend signaal is een verandering in persoonlijkheid. Iemand kan sneller boos worden of juist apathisch. Ook impulsief gedrag of slechte beslissingen komen voor.
Besluitvorming kan lastiger worden. Mensen nemen risico’s die ze eerder vermeden. Ze hebben minder inzicht in gevolgen. Dat kan problemen geven op werk of thuis.
Ook veranderingen in interesse of seksualiteit worden genoemd. Iemand kan meer of juist minder behoefte hebben aan intimiteit. Dat kan verwarrend zijn voor partners.
Daarnaast kan de verzorging achteruitgaan. Persoonlijke hygiëne wordt minder belangrijk gevonden. Dat is vaak niet uit onwil, maar door verminderde aandacht.
Ruimtelijke problemen komen ook voor. Mensen schatten afstanden verkeerd in. Ze raken sneller de weg kwijt. Soms zien of horen ze dingen die er niet zijn.
Taalproblemen zijn een ander mogelijk signaal. Dit wordt ook wel afasie genoemd. Praten kost meer moeite. Woorden komen minder makkelijk.
Iemand kan haperend of onduidelijk spreken. Zinnen worden korter. Het vinden van het juiste woord duurt langer. Sommige mensen vermijden gesprekken daardoor.
Communicatie kan hierdoor afnemen. Dat leidt soms tot sociale isolatie. Mensen trekken zich terug omdat praten te moeilijk wordt.
Waarom vroege herkenning belangrijk is
Vroege dementie heeft grote gevolgen. Niet alleen voor de persoon zelf, maar ook voor familie en vrienden. Hoe eerder signalen worden herkend, hoe beter begeleiding mogelijk is.
Een vroege diagnose geeft duidelijkheid. Het helpt bij het plannen van zorg, werk en toekomst. Ook kan het helpen om klachten beter te begrijpen.
Niet elke verandering in lopen of gedrag betekent dementie. Toch is het belangrijk om signalen serieus te nemen. Vooral wanneer meerdere veranderingen samen optreden.
Bij twijfel is het verstandig om een arts te raadplegen. Die kan verder onderzoek doen. Soms blijkt er een andere oorzaak te zijn die behandelbaar is.
Meer kennis zorgt voor minder stigma. Jonge dementie is zeldzaam, maar bestaat wel. Door erover te praten, wordt het beter herkend.
Veranderingen in lopen lijken klein, maar kunnen veel zeggen. Het lichaam geeft soms eerder signalen dan het geheugen. Dat maakt observatie zo belangrijk.
Door alert te zijn op deze tekenen, kunnen mensen sneller hulp krijgen. Dat kan de kwaliteit van leven verbeteren. Voor zowel de persoon als de omgeving.
Bron: LAD BIBLE
