Smeerkaas is voor velen een vast ritueel op de ontbijttafel. Het smeert zo lekker weg en heeft minder calorieën dan een dikke plak kaas, waardoor het lijkt alsof je een verstandige keuze maakt. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel?
Hoewel smeerkaas vaak minder calorieën bevat dan zijn stevige broertje, de plak kaas, betekent dat niet automatisch dat het een gezonde optie is. Martijn Katan, een biochemicus met een schat aan kennis als emeritus hoogleraar voedingsleer, werpt licht op deze vettige kwestie.
Van blok tot smeersel
Smeerkaas bestaat meestal uit kazen die geen podium meer verdienen in de schappen. Ze zijn beschadigd of simpelweg niet mooi genoeg voor de verkoop. Wat gebeurt er dan mee? Juist, ze worden omgetoverd tot smeerbare lekkernijen die we niet alleen op ons brood smeren, maar ook terugvinden in kaassoufflés, hamburgerkaas en die heerlijke kaassaus voor over de nacho’s.
Om smeerkaas te maken, wordt de korst zorgvuldig verwijderd, waarna de kaas tot fijne stukjes wordt vermalen en gemengd met water en smeltzout. Dat smeltzout, natriumfosfaat genaamd, wekt bij sommigen vragen op over de gezondheid, maar Katan stelt ons gerust: vergeleken met gewoon zout is dat smeltzout maar een kleine speler.
Wat suiker toevoegt aan de smaak
Naast zout bevat smeerkaas soms ook extra suiker. Niet omdat de fabrikanten ons willen vetmesten, maar simpelweg omdat suiker de smaakpapillen kietelt en de kaas nog onweerstaanbaarder maakt. Katan legt uit dat de echte uitdaging niet schuilt in de toevoegingen, maar in de verleiding om te veel van het smeerbare goedje te eten.
Op het moment dat smeerkaas door dergelijke toevoegingen onweerstaanbaar lekker wordt, bestaat de kans dat we onbewust te veel eten, wat weer kan leiden tot ongewenste kilo’s. Dus is het belangrijk om een oogje te houden op je zout- en verzadigd vetinname.
De rol van vet en zout
Te veel zout en verzadigd vet worden in verband gebracht met gezondheidsproblemen zoals hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zout is maximaal 6 gram, terwijl voor verzadigd vet 20 gram geldt. Dus hoe verhoudt jouw favoriete smeerkaas zich daartoe?
Neem bijvoorbeeld een naturel smeerkaas 48+ en vergelijk deze met een plak 48+ kaas. In 30 gram smeerkaas vind je 3,7 gram verzadigd vet en 0,7 gram zout, terwijl dezelfde hoeveelheid kaas 6 gram verzadigd vet en 0,4 gram zout bevat. En dan is er nog de vraag: wat gebruik je meer?
De verleidingen van een smeuïge laag
Smeerkaas heeft een dunne, verleidelijke structuur waardoor je al snel een extra dikke laag op je boterham smeert. Dubbel belegd betekent ook dubbel zoveel calorieën, vet en zout, terwijl je denkt dat je goed bezig bent.
En dan zijn er nog die verrukkelijke varianten met smaakjes. Is de sambalversie minder gezond dan de naturel? Nee, zegt Katan. Het draait niet om het smaakje zelf, maar om hoeveel je ervan geniet.
Light smeerkaas: een lichter alternatief?
Voor de figuurbewuste kaasliefhebber is er de lightvariant. Deze bevat minder vet en calorieën, omdat het vet deels is vervangen door water. Katan legt uit dat light smeerkaas vaak extra stoffen bevat om de smaak en structuur te behouden, maar dat deze volkomen veilig zijn.
Vergelijk 30 gram 20+ smeerkaas met 30 gram 20+ kaas, en je ziet dat de light smeerkaas met 1,1 gram verzadigd vet en 53 calorieën een stuk lichter is dan de kaasvariant met 2,4 gram vet en 74 calorieën.
Zout blijft een aandachtspunt
Hoewel light smeerkaas een goede optie kan zijn voor calorie- of cholesterolbewuste eters, moet je altijd alert blijven op de zoutinname. Zowel gewone kaas als smeerkaas bevatten relatief veel zout, wat op de lange termijn ongezonde gevolgen kan hebben.
Het is belangrijk om bewust te kiezen en een balans te vinden in je dieet, vooral als het gaat om producten die je dagelijks gebruikt, zoals smeerkaas.
De Schijf van Vijf en smeerkaas
En hoe past smeerkaas binnen de recent vernieuwde Schijf van Vijf, die adviseert om niet meer dan 20 gram kaas per dag te consumeren? Volgens Katan past smeerkaas hier prima in, net als 20+ kaas. Beide vereisen dezelfde mate van matiging om te voorkomen dat je te veel zout en verzadigd vet binnenkrijgt.
Het komt er dus op neer dat smeerkaas best binnen een gezond voedingspatroon past, zolang je maar oplet hoeveel je ervan eet.
Waarom we van smeerkaas houden
Smeerkaas heeft niet alleen een praktische kant, maar ook een nostalgische waarde. Wie herinnert zich niet die heerlijke, romige smaak uit zijn jeugd? Het is die bekende smaak die ons keer op keer verleidt om het weer te kopen.
Bovendien is smeerkaas een veelzijdig product. Je kunt het op brood smeren, gebruiken als dip, of zelfs als vulling in allerlei gerechten. Die veelzijdigheid maakt het moeilijk om te weerstaan.
De toekomst van smeerkaas
Met de toenemende vraag naar gezondere voeding, zijn fabrikanten constant bezig met het verbeteren van hun producten. Er wordt geëxperimenteerd met nieuwe ingrediënten en technologieën om smeerkaas gezonder te maken zonder de smaak op te offeren.
Dit betekent dat we in de toekomst mogelijk smeerkaas kunnen verwachten die nog minder zout en vet bevat, maar nog steeds net zo lekker is. Wie weet wat voor innovatieve smaken ons te wachten staan?
Alternatieven voor smeerkaas
Als je op zoek bent naar gezondere opties, zijn er tal van alternatieven voor smeerkaas. Denk aan hummus, avocado of zelfs een plakje magere kipfilet. Deze opties zijn niet alleen lager in vet en zout, maar bevatten ook meer voedingsstoffen.
Het is altijd goed om te variëren in je voedingspatroon en nieuwe dingen uit te proberen. Zo houd je je eetpatroon interessant en gezond.
Conclusie: een kwestie van balans
Het belangrijkste bij het kiezen van smeerkaas is om het met mate te consumeren. Zoals bij zoveel voedingsmiddelen, draait het allemaal om balans. Geniet van je smeerkaas, maar let op de hoeveelheden die je eet.
Als je bewust bent van je portiegrootte en afwisselt met andere gezonde smeersels, kan smeerkaas prima passen in een gevarieerd en gezond dieet.
Praktische tips voor smeerkaasgebruik
Om optimaal van je smeerkaas te genieten zonder dat het ongezond wordt, zijn er een paar praktische tips. Meet bijvoorbeeld een portie af in plaats van direct uit het kuipje te smeren. Hiermee voorkom je dat je stiekem meer gebruikt dan je denkt.
Daarnaast kun je smeerkaas combineren met andere ingrediënten zoals plakjes tomaat of komkommer. Dit voegt niet alleen smaak en textuur toe, maar zorgt er ook voor dat je minder smeerkaas nodig hebt voor een bevredigend belegde boterham.
Wat vind jij van smeerkaas? Deel je mening met ons op Facebook!
BRON: margriet.nl
