Rijd je binnenkort richting de Franse zuidkust? Berg je telefoon dan goed op. In Frankrijk is een nieuw regime van kracht dat een einde maakt aan de tijd van ‘alleen een boete’. Wie in het departement Landes (op de route naar Spanje) wordt betrapt met een smartphone in de hand, kan zijn rijbewijs direct inleveren voor 6 maanden.
Het Franse departement Landes, net onder Bordeaux, staat bij veel vakantiegangers bekend om lange, rechte wegen richting de Spaanse grens. Het zijn van die stukken asfalt waar je snel in een soort automatische rijstand belandt. Juist daar is de overheid begonnen met een opvallend streng experiment. De aanleiding is serieus. In 2023 bleek bijna een kwart van alle dodelijke verkeersongelukken in de regio te maken te hebben met digitale afleiding.
Telefoongebruik achter het stuur blijkt een groter probleem dan lange tijd werd aangenomen. Even een berichtje lezen, muziek aanpassen of navigatie checken lijkt onschuldig, maar kan fatale gevolgen hebben. Voor de prefectuur van Landes was dit reden om niet langer af te wachten en stevig in te grijpen.
De prefect van de regio, Gilles Clavreul, wil bewust een harde reactie oproepen. Hij spreekt zelf over het veroorzaken van een schokgolf. Zijn doel is gedragsverandering, niet alleen boetes uitdelen. En die aanpak blijft niet onopgemerkt. De nieuwe werkwijze houdt in dat de politie bij vastgesteld telefoongebruik tijdens het rijden direct het rijbewijs mag innemen. Zeker bij herhaling of gevaarlijk rijgedrag is er geen ruimte meer voor discussie.
Er zijn geen excuses meer mogelijk. Zinnen als “ik keek alleen even op Maps” of “ik raakte mijn telefoon per ongeluk aan” maken geen verschil. Word je betrapt, dan sta je stil. Zonder rijbewijs. Te voet verder.
Eerst een waarschuwing, dan de hamer
Toch zit er nog een kleine nuance in deze strenge aanpak. Bij een eerste overtreding kan het zijn dat je nog wegkomt met een officiële waarschuwing. Die waarschuwing wordt wel geregistreerd. Dat betekent dat je naam in het systeem staat en dat een volgende keer geen coulance meer wordt getoond.
Bij herhaling volgt direct een administratieve schorsing van het rijbewijs. Die kan oplopen tot maximaal zes maanden. Het gaat hier niet om een strafrechtelijke procedure, maar om een bestuurlijke maatregel. De prefect gebruikt bestaande bevoegdheden, maar past die veel strenger toe dan voorheen.
Wat opvalt, is dat er nauwelijks ruimte is voor overleg. De maatregel wordt ter plekke genomen. Pas later kun je bezwaar maken. Dat bezwaar indienen kost tijd en moeite, en ondertussen ben je je rijbewijs kwijt. Voor buitenlandse bestuurders is dat extra ingewikkeld.
Het doel achter deze aanpak is duidelijk. De angst moet groter worden dan het gemak. Waar een boete van 135 euro voor veel mensen voelt als vervelend maar acceptabel, is het kwijtraken van je rijbewijs dat niet. Zeker niet als je op vakantie bent.
Oude wet, nieuwe terreur
Opvallend is dat er geen nieuwe wet is ingevoerd. De prefect heeft geen nieuwe regels bedacht of het parlement om extra bevoegdheden gevraagd. In plaats daarvan is een oud wetsartikel opnieuw afgestoft. Dat artikel lag al jaren op de plank, maar werd zelden streng toegepast.
De wet gaf al de mogelijkheid om in te grijpen bij gevaarlijk gedrag in het verkeer. Tot voor kort werd telefoongebruik niet standaard als zodanig gezien. Dat is nu veranderd. In Landes geldt het vasthouden van een telefoon tijdens het rijden voortaan automatisch als gevaarlijk gedrag.
Dat betekent een duidelijke verschuiving in denken. Waar het eerder ging om “dit mag niet, hier is een boete”, wordt het nu gezien als “je vormt een direct gevaar voor anderen”. En bij gevaar mag direct worden ingegrepen.
Omdat het om een administratieve maatregel gaat, is er geen rechter nodig om het rijbewijs in te nemen. Die beslissing ligt bij de prefect. Dat maakt de procedure snel en hard. Je staat letterlijk binnen enkele minuten langs de weg zonder rijbewijs op zak.
Voor mensen die niet in Frankrijk wonen, voelt dat extra machteloos. Bezwaar maken kan pas later en vaak op afstand. Intussen is je vakantie of reis abrupt veranderd.
Digitale afleiding als onderschat risico
Dat deze maatregel er is gekomen, heeft alles te maken met cijfers. Onderzoek laat zien dat digitale afleiding een van de grootste oorzaken is van ernstige ongevallen. Even op je scherm kijken betekent secondenlang geen aandacht voor de weg. Bij 90 kilometer per uur rijd je in die tijd tientallen meters blind.
Veel bestuurders onderschatten dat risico. Ze voelen zich ervaren, denken dat ze het wel aankunnen of doen het “heel even”. Juist die nonchalance maakt het gevaarlijk. In enquêtes geeft een groot deel van de automobilisten toe regelmatig de telefoon te gebruiken tijdens het rijden.
De Franse autoriteiten willen met dit experiment laten zien dat die gewoonte niet langer wordt getolereerd. Niet met waarschuwingen alleen, maar met echte gevolgen.
Pas op als je naar Spanje rijdt
Voor Nederlandse vakantiegangers is deze ontwikkeling extra belangrijk. De A63 door Landes is een bekende route richting Spanje, onder meer naar San Sebastián en verder naar het zuiden. Jaarlijks rijden daar duizenden Nederlanders overheen op weg naar hun vakantiebestemming.
Juist op die lange, rechte wegen is de verleiding groot om even iets op je telefoon te doen. Een afspeellijst aanpassen, een berichtje sturen of snel iets opzoeken. In Landes kan dat nu grote gevolgen hebben.
Word je daar betrapt, dan kan je vakantie eindigen op een parkeerplaats ergens langs de weg. Zonder rijbewijs. Zonder auto. En met weinig opties om snel verder te reizen. Zeker als je alleen rijdt of met gezin, kan dat enorme gevolgen hebben.
Wat betekent dit voor de rest van Frankrijk?
Dit experiment wordt in de rest van Frankrijk nauwlettend gevolgd. Andere departementen kijken met interesse naar de resultaten. Als het aantal ongevallen aantoonbaar daalt, is de kans groot dat deze aanpak wordt overgenomen.
Frankrijk staat al langer bekend om strenge verkeersregels. Denk aan hoge boetes, flitspalen en alcoholcontroles. Deze stap past in die lijn, maar gaat wel een stuk verder dan wat tot nu toe gebruikelijk was.
Het zou goed kunnen dat telefoongebruik achter het stuur in meer regio’s automatisch wordt gezien als gevaarlijk gedrag. Daarmee verandert niet alleen de handhaving, maar ook de manier waarop bestuurders naar hun eigen gedrag kijken.
Wat kun je zelf doen?
Voorlopig is de belangrijkste les simpel. Leg je telefoon weg voordat je gaat rijden. Stel je navigatie in vooraf. Kies je muziek voordat je vertrekt. En moet je toch iets aanpassen, stop dan even op een veilige plek.
De tijd dat je met een boete wegkwam, lijkt op sommige plekken voorbij. Zeker in Landes is het risico groot dat een klein moment van onoplettendheid grote gevolgen heeft.
Dit Franse experiment laat zien hoe serieus digitale afleiding inmiddels wordt genomen. Het is niet langer een klein vergrijp, maar iets dat direct wordt gekoppeld aan gevaar op de weg. Wie met de auto op vakantie gaat, doet er goed aan dat te beseffen. Je bent gewaarschuwd.
Bron: Autobahn
