Op woensdag 12 augustus 2026 is vanuit Nederland een bijzondere gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar. Rond 20.10 uur schuift de maan voor een groot deel langs de zon. Afhankelijk van je locatie wordt ongeveer 87 tot 90 procent van de zon bedekt. De verduistering begint rond 19.15 uur en eindigt iets na 21.00 uur.
Het wordt de indrukwekkendste zonsverduistering boven Nederland sinds augustus 1999. Een vergelijkbaar grote gedeeltelijke eclips volgt hier waarschijnlijk pas weer in 2081. Dat maakt het natuurverschijnsel bijzonder, maar veilig kijken blijft erg belangrijk. Zelfs een korte blik kan namelijk blijvende schade aan je ogen veroorzaken.
Waarom rechtstreeks kijken gevaarlijk is
Tijdens een zonsverduistering lijkt de zon minder fel dan op een gewone dag. Een groot gedeelte wordt immers door de maan afgedekt. Daardoor kunnen mensen denken dat rechtstreeks kijken minder gevaarlijk is. Juist dat maakt een gedeeltelijke eclips verraderlijk.
De zon blijft namelijk krachtig genoeg om je netvlies te beschadigen. Het oog bundelt het binnenkomende licht op het netvlies. Dat is de gevoelige laag achter in je oog. Met het middelste deel daarvan zie je kleuren, details en kleine voorwerpen scherp.
Je kunt dit vergelijken met zonlicht dat door een vergrootglas wordt gebundeld. Alle straling komt samen op een klein gebied. Door deze enorme hoeveelheid licht kunnen cellen in het netvlies beschadigd raken. Deze aandoening wordt ook wel retinitis solaris genoemd.
Het gevaarlijke is dat je deze schade meestal niet direct voelt. Het netvlies heeft namelijk geen pijnzenuwen. Je krijgt dus geen onmiddellijke waarschuwing dat er iets misgaat. Klachten kunnen pas enkele uren na het kijken ontstaan.
Ook de voorkant van het oog kan door uv-straling beschadigd raken. Het hoornvlies kan als het ware verbranden. Deze beschadiging lijkt op de klachten van zogenoemde lasogen. Daarbij ontstaan vaak pijn, tranende ogen en een sterke gevoeligheid voor licht.
De waarschuwing geldt tijdens de hele verduistering. Vanuit Nederland wordt de zon nergens volledig afgedekt. Er blijft dus altijd een fel gedeelte zichtbaar. Daardoor bestaat er geen veilig moment om zonder bescherming te kijken.
Deze klachten kunnen later ontstaan
Schade aan het netvlies doet meestal geen pijn. Toch kun je achteraf verschillende problemen met je zicht krijgen. Je kunt bijvoorbeeld waziger gaan zien. Ook kan er midden in je gezichtsveld een donkere of grijze plek ontstaan.
Sommige mensen zien rechte lijnen ineens krom of vervormd. Letters kunnen moeilijker leesbaar worden en gezichten kunnen minder duidelijk lijken. Vooral het scherpe zicht in het midden kan worden aangetast. Dat kan dagelijkse bezigheden langdurig moeilijker maken.
Bij schade aan het hoornvlies zijn de klachten vaak duidelijker voelbaar. Je ogen kunnen branden, steken of hevig pijn doen. Het kan voelen alsof er zand onder je oogleden zit. Ook kunnen de ogen rood worden en voortdurend blijven tranen.
Daarnaast kunnen je oogleden opzwellen en kan normaal daglicht pijnlijk worden. Deze klachten ontstaan soms pas uren na blootstelling. Daardoor leggen mensen niet altijd direct het verband met hun eerdere blik naar de zon.
Veel mensen herstellen binnen enkele weken of maanden van lichte netvliesschade. Volledig herstel is echter niet gegarandeerd. Een wazige plek of vervorming kan soms blijvend aanwezig blijven. Daarom is voorkomen altijd beter dan achteraf behandelen.
Heb je kort naar de zon gekeken zonder klachten, dan hoef je niet direct in paniek te raken. Let daarna wel goed op veranderingen in je zicht. Neem contact op met een arts bij ernstige klachten of duidelijk verminderd zicht.
Dat geldt ook wanneer de klachten na enige tijd niet verminderen. Een huisarts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is. Een oogarts kan vervolgens onderzoeken of het netvlies of hoornvlies beschadigd is.
Deze oplossingen zijn niet veilig
Een gewone zonnebril beschermt je ogen niet voldoende tijdens een zonsverduistering. Dat geldt ook voor zeer donkere glazen. Zelfs meerdere zonnebrillen over elkaar bieden geen veilige bescherming. Ze houden namelijk onvoldoende schadelijke zonnestraling tegen.
Een donkere zonnebril kan zelfs een vals gevoel van veiligheid geven. Door de donkere glazen worden je pupillen wijder. Daardoor kan juist meer schadelijk licht het oog binnendringen. Je merkt ondertussen minder goed hoe krachtig de zon nog is.
Ook zelfgemaakte oplossingen zijn gevaarlijk. Kijk niet door een cd, dvd of oud fotonegatief. Gebruik ook geen donker glas, rookglas of een stukje zwart plastic. Deze materialen lijken donker, maar filteren schadelijke straling onvoldoende.
Een weerspiegeling in water maakt het kijken eveneens niet veilig. Het licht wordt wel gereflecteerd, maar kan nog altijd schadelijk zijn. Ook door bewolking heen kan zonlicht je netvlies beschadigen. Wolken zijn daarom geen vervanging voor een beschermende bril.
Een telefoon biedt alleen bescherming wanneer je uitsluitend naar het scherm kijkt. Richt de telefoon en kijk daarbij niet langs het toestel naar de zon. Houd er rekening mee dat fel zonlicht ook de camerasensor kan beschadigen.
Gebruik je een camera, verrekijker of telescoop, dan gelden extra voorzorgsmaatregelen. Deze apparaten bundelen zonlicht nog sterker dan je ogen. Een gewone eclipsbril achter de verrekijker biedt dan onvoldoende bescherming. Het filter moet vóór de lens worden geplaatst.
Een onjuist geplaatst filter kan barsten door de warmte. Daardoor komt plotseling ongefilterd zonlicht door het apparaat. Dat kan binnen zeer korte tijd ernstige oogschade veroorzaken. Gebruik daarom uitsluitend materiaal dat voor deze apparatuur is bedoeld.
Zo kijk je wel veilig
De veiligste manier om rechtstreeks te kijken is met een goede eclipsbril. Deze bril heeft speciaal filtermateriaal dat bijna al het zonlicht tegenhoudt. Een geschikte bril voldoet aan de internationale norm ISO 12312-2. Controleer deze vermelding voordat je de bril gebruikt.
Koop je eclipsbril bij een betrouwbare winkel, opticien, sterrenwacht of erkende leverancier. Wacht niet tot het laatste moment met bestellen. Rond grote verduisteringen verschijnen vaak onbetrouwbare producten bij onbekende webshops.
Controleer het filter voor ieder gebruik zorgvuldig. Er mogen geen scheurtjes, gaatjes of diepe krassen in zitten. Houd de bril binnenshuis voor een lamp om beschadigingen te ontdekken. Gebruik hem niet wanneer er opvallend veel licht doorheen komt.
Let ook op de afwerking van het montuur. Het filter moet stevig en recht bevestigd zijn. Oneffen randen, losse delen en slordige bedrukking kunnen waarschuwingssignalen zijn. Ontbreken gegevens van de fabrikant, gebruik de bril dan liever niet.
Alleen een gedrukt keurmerk biedt overigens geen volledige garantie. Een onbetrouwbare fabrikant kan zo’n vermelding eenvoudig namaken. De verkoper en fabrikant moeten daarom eveneens betrouwbaar zijn. Bij twijfel kun je beter voor indirect kijken kiezen.
Zet de eclipsbril op voordat je in de richting van de zon kijkt. Houd hem tijdens het kijken stevig op zijn plaats. Draai je hoofd daarna weg van de zon. Pas wanneer je wegkijkt, mag je de bril weer afzetten.
Kinderen mogen alleen onder toezicht naar de verduistering kijken. Zij zijn vaak nieuwsgierig en kijken sneller rechtstreeks naar de zon. Leg vooraf duidelijk uit waarom de bril niet af mag. Controleer ook of de bril goed over hun ogen past.
Heb je geen betrouwbare eclipsbril, bekijk het verschijnsel dan indirect. Je kunt bijvoorbeeld een eenvoudige gaatjescamera maken. Daarbij wordt het beeld van de zon op papier geprojecteerd. Je kijkt dan naar de projectie en niet naar de zon zelf.
Je kunt de verduistering ook volgen via een betrouwbare livestream. Foto’s en videobeelden op een scherm zijn veilig te bekijken. Dat is minder direct, maar wel verstandig wanneer goede bescherming ontbreekt.
Kies een goede plek en negeer sungazing
Tijdens het hoogtepunt staat de zon al laag boven de horizon. Vanuit Nederland moet je richting het westen of westnoordwesten kijken. Hoge gebouwen, bomen en andere obstakels kunnen het zicht snel blokkeren. Kies daarom vooraf een open plek.
Een strand, duin, dijk of open veld kan geschikt zijn. Ook een hoog uitkijkpunt kan goed werken. Controleer vooraf of je vrij zicht hebt. Wacht daar niet mee tot de eclips al begonnen is.
De verduistering begint rond 19.15 uur. Het maximum volgt rond 20.10 of 20.11 uur. Het precieze tijdstip verschilt enkele minuten per locatie. Daarna verdwijnt de zon langzaam verder richting de horizon.
Op sociale media circuleren ondertussen filmpjes over zogenoemd sungazing. Daarbij kijken mensen bewust zonder bescherming naar de zon. Volgens sommige berichten zou dit energie, concentratie of gezondheid verbeteren. Voor zulke gezondheidsvoordelen bestaat geen betrouwbare onderbouwing.
Rechtstreeks in de zon kijken kan juist blijvende schade veroorzaken. Dat risico geldt niet alleen tijdens een eclips. Ook op een gewone zonnige dag kan langdurig kijken gevaarlijk zijn. Doe daarom niet mee aan uitdagingen die sungazing aanmoedigen.
Waarschuw ook kinderen en jongeren voor zulke video’s. Zij kunnen online beweringen gemakkelijk als betrouwbaar beschouwen. Leg uit dat oogschade soms pas later merkbaar wordt. Het ontbreken van directe pijn betekent dus niet dat kijken veilig was.
De zonsverduistering van 12 augustus wordt een zeldzaam en indrukwekkend verschijnsel. Met een betrouwbare eclipsbril kun je er veilig van genieten. Controleer je bescherming vooraf en kijk nooit rechtstreeks zonder geschikt filter. Zo blijft deze bijzondere avond een mooie herinnering.
Bron: Radar
A4 pocket printer navulling – rollen
Niet meer onverwacht zonder papier zitten voor jouw A4 pocketprinter.
Alleen online verkrijgbaar voor € 9,95 bij Action