Natuurlijk wil je zo lang mogelijk in je eigen huis blijven wonen. Dat is vertrouwd en voelt veilig. Je kent de buren, de straat en je eigen spullen. Toch komt er soms een moment waarop thuis wonen niet meer lukt. Bijvoorbeeld wanneer je dag en nacht zorg nodig hebt. In dat geval kan een verpleeg- of verzorgingshuis een oplossing zijn. Daar woon je in een beschermde omgeving, met maaltijden, hulp bij dagelijkse taken en 24 uur per dag toezicht.
Maar wat kost zo’n verblijf eigenlijk per maand? En hoe zit het met de eigen bijdrage die je zelf moet betalen?
Eigen bijdrage verpleeg- of verzorgingshuis naast Wlz
Een verblijf in een verpleeg- of verzorgingshuis wordt grotendeels betaald vanuit de Wet langdurige zorg, ook wel de Wlz genoemd. Deze wet is bedoeld voor mensen die blijvend intensieve zorg nodig hebben. Denk aan ouderen met vergevorderde dementie of mensen met een ernstige lichamelijke beperking.
Toch betaal je altijd zelf een eigen bijdrage. De overheid vergoedt dus niet alles. Hoe hoog die bijdrage is, hangt af van je inkomen en je vermogen. Daarbij wordt gekeken naar je financiële situatie van twee jaar geleden. Dat kan soms verrassend uitpakken, zeker als je inkomen inmiddels is veranderd.
De berekening van de eigen bijdrage wordt gedaan door het CAK, het Centraal Administratiekantoor. Deze instantie ontvangt gegevens van de Belastingdienst en bepaalt op basis daarvan hoeveel je per maand moet betalen. Je krijgt hierover automatisch bericht wanneer je in een zorginstelling gaat wonen.
Er is geen vaste prijs voor iedereen. Iemand met alleen AOW en weinig spaargeld betaalt minder dan iemand met een aanvullend pensioen en een groot vermogen. Het systeem is dus inkomensafhankelijk.
Hoe zit het met spaargeld en vermogen?
Er is geen maximum aan spaargeld dat je mag hebben wanneer je in een verpleeghuis woont. Je hoeft dus niet eerst al je spaargeld op te maken voordat je recht hebt op zorg. Wel telt je vermogen mee bij de berekening van de eigen bijdrage.
Er geldt een vrijstelling voor een deel van je vermogen. In 2026 ligt die grens rond de 33.748 euro voor alleenstaanden en 67.496 euro voor partners. Heb je meer spaargeld of beleggingen dan deze bedragen, dan telt het meerdere mee bij de berekening.
Dat betekent dat je bij een hoger vermogen ook een hogere eigen bijdrage kunt krijgen. Het gaat hierbij niet alleen om spaargeld op de bank, maar ook om beleggingen en soms een tweede woning.
Voor veel mensen voelt dit als dubbel betalen. Je hebt jarenlang gespaard en moet nu alsnog een bijdrage leveren. Toch is het systeem zo ingericht dat wie meer kan missen, ook meer bijdraagt aan de zorgkosten.
Lage en hoge eigen bijdrage
De eerste vier maanden in een zorginstelling betaal je altijd de lage eigen bijdrage. Dat geeft wat financiële rust in de beginperiode. In 2026 ligt deze bijdrage ongeveer tussen de 205 euro en 1.077 euro per maand. Het exacte bedrag hangt af van je inkomen en vermogen.
Na deze vier maanden verandert dit automatisch in de hoge eigen bijdrage. Die kan oplopen tot ongeveer 2.954 euro per maand. Dat is een flink bedrag. Zeker wanneer je partner nog thuis woont, kan dat financieel zwaar zijn.
De hoge eigen bijdrage geldt meestal wanneer je definitief in de instelling woont. Het idee hierachter is dat je thuis minder kosten hebt, zoals huur of boodschappen. Toch blijven er vaak vaste lasten bestaan, bijvoorbeeld als je woning nog niet verkocht is.
Naast de eigen bijdrage zijn er vaak extra kosten. Denk aan het wassen van kleding, kapper, pedicure of uitstapjes die de instelling organiseert. Ook een inboedelverzekering voor je persoonlijke spullen blijft nodig.
Wat houdt de Wlz precies in?
Om in aanmerking te komen voor een plek in een verpleeg- of verzorgingshuis, heb je een Wlz-indicatie nodig. Die vraag je aan bij het Centrum Indicatiestelling Zorg, het CIZ. Zonder deze indicatie kun je niet permanent in een zorginstelling wonen via de Wlz.
De Wlz is bedoeld voor mensen die 24 uur per dag zorg of toezicht nodig hebben. Dat betekent dat je niet meer veilig alleen kunt zijn. Bijvoorbeeld door ernstige geheugenproblemen, lichamelijke beperkingen of een combinatie van aandoeningen.
De aanvraagprocedure kan spannend zijn. Het CIZ beoordeelt of je situatie voldoet aan de voorwaarden. Soms komt er iemand langs voor een gesprek. Er wordt gekeken naar je medische situatie en hoeveel hulp je nodig hebt.
De regels zijn streng. Niet iedereen met zorgbehoefte komt automatisch in aanmerking. Vaak wordt eerst gekeken of thuiszorg of mantelzorg nog voldoende is. Pas wanneer thuis wonen echt niet meer verantwoord is, volgt een indicatie.
Wachtlijsten en opname
Zelfs met een Wlz-indicatie betekent dit niet dat je direct terechtkunt. In sommige regio’s zijn lange wachtlijsten. Zeker wanneer je een voorkeur hebt voor een specifieke locatie, kan het wachten langer duren.
Soms gebeurt een opname plotseling. Bijvoorbeeld na een val of een ziekenhuisopname. In andere gevallen is er een geleidelijk proces waarbij de zorg thuis steeds intensiever wordt, tot het echt niet meer gaat.
Het is verstandig om op tijd na te denken over je wensen. Bespreek met familie wat je belangrijk vindt. Denk aan locatie, geloofsovertuiging of speciale zorgbehoeften. Zo voorkom je dat er onder druk snelle beslissingen moeten worden genomen.
AOW-veranderingen bij verhuizing
Wanneer één partner naar een verpleeghuis verhuist en de ander thuis blijft wonen, verandert er ook iets in de uitkering. Volgens de Sociale Verzekeringsbank blijf je officieel samenwonend. Je ontvangt dan de AOW voor gehuwden.
Er is een mogelijkheid om te kiezen voor de AOW voor alleenstaanden. Die bedraagt 70 procent van het minimumloon en ligt dus hoger dan de gehuwden-AOW per persoon. Dat klinkt aantrekkelijk.
Toch is dit vaak financieel niet gunstig. Een hogere AOW-uitkering kan namelijk leiden tot een hogere eigen bijdrage voor de zorginstelling. Ook kan het gevolgen hebben voor toeslagen, zoals huurtoeslag of zorgtoeslag.
Het is daarom belangrijk om dit goed door te rekenen voordat je een keuze maakt. Een financieel adviseur of ouderenadviseur kan hierbij helpen.
Vermogen schenken aan kinderen en familie
Sommige mensen denken na over het verkleinen van hun vermogen om de eigen bijdrage te verlagen. Een mogelijkheid is om geld te schenken aan kinderen of kleinkinderen. Binnen bepaalde grenzen mag je jaarlijks belastingvrij schenken.
Toch is het belangrijk om hier voorzichtig mee om te gaan. Grote schenkingen kunnen invloed hebben op je financiële zekerheid. Bovendien kijkt de Belastingdienst naar eerdere vermogensgegevens bij de berekening van de eigen bijdrage.
Er bestaat ook zoiets als een Wlz-clausule in een testament. Daarbij kunnen kinderen hun erfdeel opeisen zodra de langstlevende ouder naar een zorginstelling verhuist. Hierdoor daalt het vermogen van de ouder.
Dit kan mogelijk effect hebben op de hoogte van de eigen bijdrage. Toch is dit maatwerk. Niet elke situatie is hetzelfde. Het is verstandig om juridisch advies in te winnen voordat je zo’n clausule laat opnemen.
Vooruitkijken geeft rust
Een verhuizing naar een verpleeg- of verzorgingshuis is vaak emotioneel. Het betekent afscheid nemen van een vertrouwde plek. Tegelijk geeft het ook zekerheid dat er altijd zorg in de buurt is.
Financieel kan het ingewikkeld zijn. De hoogte van de eigen bijdrage hangt af van inkomen en vermogen. Daarnaast spelen AOW, toeslagen en eventuele schenkingen een rol.
Door je op tijd te verdiepen in de regels, voorkom je verrassingen. Bespreek je situatie met familie en eventueel een adviseur. Zo weet je waar je aan toe bent en kun je met meer rust een nieuwe stap zetten in je leven.
