Vanaf donderdag geldt in bijna heel Nederland het Nationaal Hitteplan. Ook geeft het KNMI code geel af vanwege de hoge temperaturen. Dat hebben het RIVM en het KNMI woensdag bekendgemaakt na overleg. Alleen de Waddeneilanden vallen buiten deze waarschuwing. Daar wordt het minder warm dan in de rest van het land.
De temperatuur gaat de komende dagen flink omhoog. Donderdag wordt het al duidelijk warmer. Vanaf vrijdag kan het op veel plekken 30 graden worden. Plaatselijk kan de temperatuur zelfs oplopen tot ongeveer 35 graden. Daardoor neemt de kans op gezondheidsklachten toe.
Voor het weekend wordt ook warm weer verwacht. Dan liggen de temperaturen overdag waarschijnlijk tussen de 25 en 30 graden. In sommige regio’s kan zelfs sprake zijn van een regionale hittegolf. Dat gebeurt wanneer het meerdere dagen achter elkaar erg warm is. De nachten kunnen dan ook minder verkoeling geven.
Code geel geldt vanaf donderdag om 10.00 uur. Met die waarschuwing wil het KNMI mensen alert maken op de hitte. Het betekent niet dat iedereen direct gevaar loopt. Wel is het belangrijk om rekening te houden met het warme weer. Vooral kwetsbare mensen kunnen sneller klachten krijgen.
Het Nationaal Hitteplan is bedoeld om extra aandacht te vragen voor die groep. Denk aan ouderen, jonge kinderen en mensen met gezondheidsproblemen. Ook mantelzorgers, familieleden en zorgmedewerkers worden hierdoor gewaarschuwd. Zij kunnen dan op tijd maatregelen nemen.
Waarom hitte gevaarlijk kan zijn
Warm weer lijkt voor veel mensen vooral prettig. Je kunt naar buiten, het is langer licht en terrassen zitten vol. Toch kan hitte ook problemen geven. Vooral wanneer het meerdere dagen achter elkaar warm blijft. Dan krijgt het lichaam minder kans om af te koelen.
Het RIVM waarschuwt dat mensen door hitte verschillende klachten kunnen krijgen. Denk aan vermoeidheid, hoofdpijn en minder goed kunnen concentreren. Ook kunnen mensen duizelig worden of zich slap voelen. Soms merk je pas laat dat je lichaam te warm wordt.
Bij langdurige hitte kunnen de klachten ernstiger worden. Uitdroging is dan een belangrijk risico. Dat gebeurt wanneer je meer vocht verliest dan je binnenkrijgt. Door zweten raak je veel vocht kwijt. Als je dan te weinig drinkt, kan je lichaam in de problemen komen.
Ook een hitteberoerte kan ontstaan. Dat is een ernstige situatie waarbij het lichaam de warmte niet meer goed kwijt kan. De lichaamstemperatuur kan dan gevaarlijk hoog worden. Dat vraagt snel om hulp. Daarom is het belangrijk om klachten serieus te nemen.
Veel mensen denken dat hitte alleen gevaarlijk is voor kwetsbare ouderen. Maar ook gezonde mensen kunnen last krijgen. Zeker bij zwaar werk, sporten of lang in de zon zitten. Alcohol drinken kan het risico ook vergroten. Je droogt dan sneller uit en merkt signalen soms minder goed.
Daarom is het verstandig om je gedrag aan te passen. Drink genoeg water, ook als je nog geen dorst hebt. Vermijd zware inspanning op het heetste moment van de dag. Zoek schaduw op en draag luchtige kleding. Kleine maatregelen kunnen veel klachten voorkomen.
Kwetsbare mensen hebben extra aandacht nodig
Het Nationaal Hitteplan richt zich vooral op mensen die meer risico lopen. Ouderen vormen daarbij een grote groep. Vooral mensen van 75 jaar en ouder zijn kwetsbaar. Hun lichaam regelt de temperatuur vaak minder goed. Ook krijgen zij minder snel dorst.
Dat maakt hitte extra verraderlijk. Iemand kan te weinig drinken zonder dat direct te merken. Ook kunnen ouderen minder snel voelen dat ze oververhit raken. Soms gebruiken zij medicijnen die invloed hebben op vocht of lichaamstemperatuur. Daardoor kan warm weer sneller gevaarlijk worden.
Ook jonge kinderen hebben extra bescherming nodig. Zij kunnen hun warmte minder goed kwijt dan volwassenen. Daarnaast kunnen zij niet altijd zelf aangeven dat ze dorst hebben. Baby’s en peuters zijn daardoor afhankelijk van volwassenen. Het is belangrijk om hen vaak iets te drinken aan te bieden.
Mensen met een chronische aandoening lopen ook meer risico. Denk aan hartproblemen, longziekten of diabetes. Warmte kan bestaande klachten verergeren. Ook mensen die op straat leven zijn kwetsbaar. Zij hebben vaak minder toegang tot koele plekken en schoon drinkwater.
Mantelzorgers en zorgmedewerkers spelen daarom een belangrijke rol. Zij kunnen controleren of iemand genoeg drinkt. Ook kunnen ze helpen om een woning koel te houden. Soms is het nodig om afspraken te maken over extra contactmomenten. Een kort telefoontje kan al helpen.
Het RIVM adviseert om vooral in de vroege ochtend of late avond naar buiten te gaan. Dan is de temperatuur meestal lager. Midden op de dag is het vaak het warmst. Dan is het beter om binnen te blijven of de schaduw op te zoeken. Zeker voor kwetsbare mensen is dat verstandig.
Zo houd je huis en lichaam koeler
Een koel huis helpt om klachten te voorkomen. Toch warmen veel woningen snel op. Vooral huizen zonder zonwering of goede ventilatie kunnen benauwd worden. Appartementen op hogere verdiepingen houden warmte vaak lang vast. Daardoor kan het ook ’s avonds nog erg warm zijn.
Het helpt om ramen en gordijnen overdag dicht te houden. Vooral aan de zonkant is dat belangrijk. Zet ramen pas open wanneer het buiten koeler is dan binnen. Dat is vaak vroeg in de ochtend of later op de avond. Zo kan frisse lucht naar binnen komen.
Een ventilator kan voor wat verlichting zorgen. Die koelt de lucht niet echt af, maar zorgt wel voor luchtverplaatsing. Daardoor voelt het aangenamer. Een natte doek in de nek kan ook helpen. Net als lauw douchen of je voeten in koel water zetten.
Drink regelmatig water, ook wanneer je geen dorst hebt. Voor ouderen is dat extra belangrijk. Zet bijvoorbeeld een kan water klaar op tafel. Zo wordt drinken makkelijker en zichtbaarder. Ook thee, waterijsjes of fruit met veel vocht kunnen helpen.
Let daarnaast op signalen bij jezelf en anderen. Wordt iemand suf, verward of erg duizelig? Dan kan er meer aan de hand zijn. Ook weinig plassen, donkere urine of een droge mond kunnen wijzen op uitdroging. Wacht dan niet te lang met hulp zoeken.
Voor mensen die medicijnen gebruiken, kan hitte extra invloed hebben. Het is soms verstandig om advies te vragen aan huisarts of apotheek. Stop nooit zomaar met medicijnen. Maar vraag wel wat verstandig is tijdens warme dagen. Zeker bij plaspillen of hartmedicatie kan dat belangrijk zijn.
Gemeenten bereiden zich nog niet overal goed voor
De laatste keer dat het Nationaal Hitteplan van kracht was, was half augustus vorig jaar. Toch komt hitte in Nederland steeds vaker terug als serieus probleem. Zomers worden vaker warm en droge periodes kunnen langer duren. Daardoor moeten overheden zich beter voorbereiden.
Steeds meer gemeenten hebben inmiddels een eigen hitteplan. Daarin staat wat zij doen bij langdurige warmte. Denk aan extra aandacht voor kwetsbare inwoners. Ook kunnen gemeenten zorgen voor koele plekken, schaduw en drinkwaterpunten. Zulke maatregelen kunnen belangrijk zijn tijdens hitte.
Toch hebben veel gemeenten nog geen duidelijk plan. Volgens de beschikbare cijfers gaat het om minstens 214 gemeenten. Dat betekent dat het grootste deel nog niet goed is voorbereid op langdurige hitte. Dat is opvallend, omdat hitte grote gevolgen kan hebben voor gezondheid en leefbaarheid.
Een lokaal hitteplan kan helpen om sneller te handelen. Gemeenten weten vaak waar kwetsbare groepen wonen. Ook kunnen zij samenwerken met zorgorganisaties, woningcorporaties en buurtteams. Zo kan hulp beter worden geregeld. Vooral bij meerdere warme dagen achter elkaar is dat nodig.
Hitte vraagt niet alleen om waarschuwingen, maar ook om praktische oplossingen. Meer bomen, schaduwplekken en koele gebouwen kunnen veel verschil maken. Ook goede communicatie is belangrijk. Mensen moeten weten wat zij zelf kunnen doen en waar zij hulp kunnen krijgen.
Voor nu is vooral belangrijk dat mensen de komende dagen voorzichtig zijn. De temperaturen lopen op en de warmte kan zwaar aanvoelen. Drink genoeg, houd je woning koel en let op kwetsbare mensen in je omgeving. Een beetje extra aandacht kan tijdens hete dagen veel problemen voorkomen.
Bron: NU.nl
