Het tekenseizoen is in Nederland alweer volop bezig. Veel mensen denken bij teken vooral aan zichzelf. Toch lopen ook huisdieren een duidelijk risico. Honden en katten komen vaak op plekken waar teken graag zitten. Denk aan hoog gras, struiken, parken, tuinen en bosranden. Daardoor kunnen zij ongemerkt een teek meenemen na een wandeling of buitenrondje.
Dit jaar lijkt het tekenseizoen vroeg te zijn gestart. Dat komt onder meer door zachte winters en natte periodes. Teken houden van vocht en worden actief zodra het niet meer te koud is. Daardoor kunnen ze al vroeg in het jaar op zoek gaan naar bloed. Voor huisdieren betekent dit dat controle extra belangrijk is. Niet alleen in de zomer, maar ook al in het voorjaar.
Teken bij hond en kat
Een teek is klein, maar kan veel problemen veroorzaken. Vaak zie je hem eerst bijna niet. Sommige teken zijn niet groter dan een klein zwart puntje. Toch kunnen ze zich stevig vastbijten in de huid van je huisdier. Daarna zuigen ze bloed op, soms urenlang of zelfs meerdere dagen. Juist in die tijd kan een ziekteverwekker worden overgedragen.
De ziekte van Lyme is de bekendste ziekte die door teken wordt verspreid. Mensen kunnen daar erg ziek van worden. Maar ook dieren kunnen besmet raken. Vooral honden kunnen klachten krijgen na een tekenbeet. Bij katten gebeurt dit minder vaak. Toch betekent dat niet dat katten geen risico lopen. Zij kunnen teken bij zich dragen en soms ook ziek worden.
Honden lopen vaak meer risico omdat ze graag door gras, bosjes en bladeren rennen. Na een wandeling zitten teken daarom vaak op de poten, buik, oren of hals. Bij katten zitten teken meestal op de kop, nek of schouders. Dat zijn plekken waar ze zelf minder goed bij kunnen. Een teek kan daar dus langer blijven zitten zonder dat je het merkt.
Veel baasjes denken dat een teek meteen zichtbaar is. Dat is helaas niet altijd zo. Door een dikke vacht kan een teek goed verstopt zitten. Ook kan hij nog heel klein zijn als hij net heeft gebeten. Pas wanneer hij bloed opzuigt, wordt hij groter. Daarom is alleen even kijken vaak niet genoeg. Voelen met je handen is minstens zo belangrijk.
Meer teken door zacht weer
In Nederland worden de laatste jaren vaker tekenbeten gemeld. Dat geldt niet alleen bij mensen, maar ook bij dieren. Door zachte winters sterven minder teken af. Ook zijn er meer dagen waarop teken actief kunnen zijn. Een wisselvallig voorjaar helpt daar nog eens bij. Warme dagen en vochtige nachten vormen samen ideale omstandigheden.
Teken zitten niet hoog in bomen, zoals soms wordt gedacht. Ze wachten vooral laag bij de grond. Je vindt ze in gras, struiken, bladeren en bermen. Als een hond, kat of mens langskomt, grijpen ze zich vast. Daarna zoeken ze een warme plek op het lichaam. Daar bijten ze zich vast in de huid.
Voor huisdierenbezitters is dit een belangrijk aandachtspunt. Je hoeft niet in paniek te raken bij elke wandeling. Wel is het slim om een vaste routine te maken. Controleer je hond na elk buitenrondje. Kijk ook je kat regelmatig na, zeker als hij vaak buiten komt. Dat kost maar een paar minuten en kan veel ellende voorkomen.
Dierenartsen merken dat steeds meer eigenaren vragen stellen over teken. Toch komen veel mensen pas in actie na de eerste tekenbeet. Soms vinden ze meerdere teken tegelijk op hun dier. Dat is een teken dat preventie nodig is. Wachten tot er klachten ontstaan, is geen goed idee. Dan kan een infectie al langer aanwezig zijn.
Klachten zijn soms lastig te herkennen
Een tekenbeet zelf valt niet altijd op. Sommige dieren reageren nauwelijks op de beet. Andere dieren gaan likken, krabben of bijten op één plek. Soms voel je een klein hard bultje op de huid. Dat kan de teek zelf zijn, maar ook een reactie na het verwijderen. Let daarom goed op veranderingen bij je huisdier.
Bij honden kunnen klachten door Lyme pas later ontstaan. Een hond kan ineens sloom worden of minder graag wandelen. Ook mank lopen komt voor. Soms lijkt het alsof de pijn van poot naar poot gaat. De ene dag loopt je hond moeilijk met links, later lijkt juist rechts gevoelig. Dat kan verwarrend zijn voor baasjes.
Koorts, stijve gewrichten en minder eetlust kunnen ook signalen zijn. Sommige honden liggen meer dan normaal. Andere honden willen niet spelen of springen. Ook warme oren of warme poten kunnen op koorts wijzen. Deze klachten hoeven niet altijd door een teek te komen. Toch is het verstandig om alert te blijven.
Bij katten zijn de signalen vaak nog subtieler. Een kat kan zich terugtrekken of meer slapen dan normaal. Ook kan hij minder eten of minder soepel bewegen. Omdat katten pijn goed kunnen verbergen, worden klachten soms laat ontdekt. Daarom is het belangrijk om kleine veranderingen serieus te nemen. Zeker na een periode met veel buiten zijn.
Waarom snel controleren zo belangrijk is
Teken zijn niet gevaarlijk omdat ze bloed drinken. Het echte risico zit in de ziekteverwekkers die ze kunnen dragen. Niet elke teek is besmet. Toch weet je dat van buitenaf niet. Daarom moet je elke tekenbeet serieus nemen. Hoe korter een teek vastzit, hoe kleiner de kans op overdracht.
Een teek verwijderen moet rustig en zorgvuldig gebeuren. Gebruik daarvoor bij voorkeur een tekentang of tekenkaart. Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast. Trek hem daarna voorzichtig recht omhoog of draai hem rustig los. Knijp niet in het lijf van de teek. Daardoor kan er juist meer besmet materiaal in de wond komen.
Gebruik geen alcohol, olie of zeep voordat je de teek verwijdert. Dat advies hoor je nog weleens, maar het is niet verstandig. De teek kan daardoor gaan reageren. Verwijder hem liever meteen met het juiste hulpmiddel. Maak daarna de huid schoon en houd de plek een tijdje in de gaten.
Noteer eventueel wanneer je de teek hebt gevonden. Dat kan handig zijn als je huisdier later klachten krijgt. Vertel de dierenarts dan dat je een teek hebt verwijderd. Ook als je twijfelt, kun je beter even bellen. Een dierenarts kan beoordelen of controle of behandeling nodig is. Zeker bij koorts of mank lopen is wachten onverstandig.
Zo bescherm je je huisdier
De beste bescherming begint bij controle. Maak er een vaste gewoonte van na elke wandeling. Voel met je vingers door de vacht en kijk goed tussen de haren. Controleer vooral oren, hals, oksels, liezen, buik en poten. Bij honden met lange haren kan een kam helpen. Bij katten vraagt het soms wat geduld.
Daarnaast bestaan er preventieve middelen tegen teken. Denk aan pipetten, tabletten of speciale halsbanden. Niet elk middel is geschikt voor elk dier. Gebruik daarom nooit zomaar een middel dat je nog in huis hebt. Sommige producten voor honden zijn gevaarlijk voor katten. Vraag bij twijfel altijd advies aan de dierenarts.
Ook je omgeving speelt een rol. Laat je hond in drukke tekenperiodes liever niet door hoog gras rennen. Houd gras in je tuin kort en ruim bladeren op. Teken kunnen namelijk ook in de eigen tuin zitten. Vooral schaduwrijke en vochtige plekken zijn populair. Een nette tuin verkleint het risico, maar sluit teken nooit helemaal uit.
Toch hoeft een tekenbeet niet meteen tot ziekte te leiden. Veel teken worden op tijd ontdekt en verwijderd. Het belangrijkste is dat je er snel bij bent. Een klein zwart stipje kan soms grote gevolgen hebben. Maar als je goed controleert, verklein je de kans op problemen enorm.
Veel baasjes doen het inmiddels automatisch. Na het wandelen even kijken, voelen en kammen. Niet omdat ze bang willen leven, maar omdat ze goed willen zorgen. Dat is precies de juiste houding. Teken horen helaas bij het buitenleven. Maar met aandacht, preventie en snelle actie houd je het risico zo klein mogelijk.
