Steeds meer mensen twijfelen tegenwoordig wanneer zij worden gebeld. Dat is niet zo vreemd. Oplichters gebruiken namelijk steeds vaker kunstmatige intelligentie om mensen te misleiden. Met behulp van deze techniek kunnen criminelen stemmen nabootsen van bekenden. Daardoor lijkt het alsof je praat met iemand die je vertrouwt.
Deze vorm van fraude wordt AI-voice spoofing genoemd. Het is een relatief nieuwe manier van oplichting. Toch komt het steeds vaker voor. Daardoor is het belangrijk om te weten hoe deze techniek werkt. Ook is het verstandig om signalen te herkennen die kunnen verraden dat je met een computer praat.
Hoe stemfraude met AI werkt
Kunstmatige intelligentie speelt tegenwoordig een steeds grotere rol in ons dagelijks leven. Veel mensen gebruiken AI voor werk, communicatie of entertainment. De technologie ontwikkelt zich bovendien razendsnel.
Hoewel deze ontwikkeling veel voordelen heeft, kent AI ook een donkere kant. Criminelen ontdekken namelijk steeds nieuwe manieren om technologie te misbruiken. Eén van die manieren is het nabootsen van stemmen.
Met moderne AI-programma’s kunnen oplichters een stem vrijwel perfect kopiëren. Soms hebben zij slechts een korte geluidsopname nodig. Op basis daarvan kan een computer een stem imiteren.
Wanneer iemand je vervolgens belt, lijkt het alsof je een bekende aan de lijn hebt. Dat kan bijvoorbeeld een familielid zijn of een medewerker van een instantie. In werkelijkheid praat je dan met een computersysteem.
De computer zet jouw woorden eerst om in digitale informatie. Daarna genereert het systeem een antwoord. Dat antwoord wordt vervolgens uitgesproken met de nagebootste stem.
Voor slachtoffers kan dat erg overtuigend klinken. Vooral wanneer de stem lijkt op die van een kind, partner of vriend. Daardoor vertrouwen mensen het gesprek sneller.
Waarom oplichters deze techniek gebruiken
Oplichters gebruiken deze methode omdat vertrouwen een belangrijke rol speelt. Wanneer iemand denkt dat hij met een bekende praat, wordt hij vaak minder kritisch.
Een voorbeeld is een telefoontje van iemand die zich voordoet als je kind. Die persoon zegt bijvoorbeeld dat hij in de problemen zit. Vervolgens vraagt hij dringend om geld.
Een ander voorbeeld is iemand die zich voordoet als een arts of medewerker van een bank. Zo’n persoon kan bijvoorbeeld vragen naar persoonlijke gegevens.
Omdat de stem herkenbaar klinkt, denken veel mensen dat het gesprek echt is. Daardoor delen zij soms informatie of maken zij geld over.
Deze techniek maakt fraude dus veel persoonlijker. De oplichters proberen binnen te dringen in de vertrouwde wereld van hun slachtoffer.
Signaal 1: de robotpauze
Gelukkig laten zelfs slimme systemen soms kleine sporen achter. Eén van die signalen is een kleine vertraging in het gesprek. Dat komt doordat de computer tijd nodig heeft om jouw woorden te verwerken.
Wanneer jij iets zegt, moet het systeem eerst analyseren wat je bedoelt. Daarna moet het een passend antwoord genereren. Dat proces duurt meestal een fractie van een seconde.
Tijdens een telefoongesprek kan daardoor een onnatuurlijke stilte ontstaan. Vooral direct nadat jij een vraag hebt gesteld. Die stilte voelt vaak net iets langer dan normaal.
In een gewoon gesprek reageren mensen meestal snel en spontaan. Een computersysteem moet eerst berekeningen uitvoeren voordat het antwoord geeft.
Er bestaat een eenvoudige manier om dit te testen. Onderbreek de beller plotseling terwijl hij praat. Een mens reageert meestal direct op zo’n onderbreking. Een computersysteem kan echter in de war raken. Soms valt het gesprek even stil of herhaalt het systeem een eerdere zin.
Signaal 2: een te perfecte stem
Een ander opvallend kenmerk heeft te maken met hoe een stem klinkt. In normale gesprekken hoor je vaak kleine menselijke geluiden. Mensen ademen, kuchen of zeggen soms “uh” wanneer ze nadenken.
Ook hoor je vaak achtergrondgeluiden. Denk bijvoorbeeld aan verkeer, een kantoor of een kamer. Zulke geluiden maken een gesprek natuurlijker.
Bij AI-stemmen ontbreken deze details vaak. De stem klinkt meestal erg helder en strak. Sommige mensen omschrijven het als een vlakke of emotieloze stem.
De stem kan bijna te perfect klinken. Er zijn geen kleine foutjes of natuurlijke pauzes. Dat kan een aanwijzing zijn dat je met een computer praat.
Je kunt dit testen door iets onverwachts te zeggen. Gebruik bijvoorbeeld een moeilijke naam of een ingewikkelde zin. Soms legt een computersysteem de klemtoon verkeerd. Dat kan verraden dat de stem niet van een echt persoon komt.
Signaal 3: het gesprek blijft hetzelfde
Een derde signaal heeft te maken met hoe het gesprek verloopt. Veel oplichters gebruiken vooraf ingestelde scripts. Dat betekent dat de computer getraind is voor bepaalde situaties.
De antwoorden kunnen daardoor logisch lijken. Toch sluiten ze soms net niet goed aan op jouw vraag. De computer probeert het gesprek vaak terug te sturen naar een bepaald onderwerp.
Dat onderwerp gaat vaak over geld of persoonlijke gegevens. Bijvoorbeeld een verzoek om geld over te maken of om een code door te geven.
Wanneer jij het gesprek een andere richting op stuurt, kan het systeem moeite krijgen. De antwoorden worden dan vager of minder logisch.
Je kunt dit testen door een onverwachte vraag te stellen. Vraag bijvoorbeeld iets dat niets met het onderwerp te maken heeft. Een vraag over het weer of een recente gebeurtenis kan al voldoende zijn. Een computersysteem heeft hier vaak geen passend antwoord op.
Wat je kunt doen als je twijfelt
Wanneer je het gesprek niet vertrouwt, is het verstandig om direct actie te ondernemen. De belangrijkste tip is om gewoon op te hangen. Dat kan soms al voorkomen dat je slachtoffer wordt.
Daarna kun je zelf terugbellen naar het officiële nummer van de persoon of organisatie. Gebruik daarbij altijd een nummer dat je zelf hebt opgezocht.
Bel nooit zomaar terug naar het nummer dat jou heeft gebeld. Dat nummer kan namelijk ook onderdeel zijn van de oplichting.
Bij familieleden kan een codewoord ook helpen. Sommige gezinnen spreken een geheim woord af voor noodsituaties. Wanneer iemand belt met een dringend verzoek, kun je naar dat codewoord vragen.
Weet de beller het codewoord niet, dan klopt er waarschijnlijk iets niet. Dat kan een duidelijke aanwijzing zijn dat je met een oplichter spreekt.
Technologie ontwikkelt zich snel en biedt veel nieuwe mogelijkheden. Helaas gebruiken criminelen die technologie soms voor verkeerde doelen. Door alert te blijven en signalen te herkennen kun je jezelf beter beschermen tegen deze nieuwe vorm van fraude.
Bron: Libelle
