Tijdens de coronaperiode raakten mondkapjes ingeburgerd als middel om elkaar te beschermen. Nu covid grotendeels naar de achtergrond is verdwenen, lijkt een andere bekende terug te keren: de griepgolf. Met het oplopen van het aantal luchtweginfecties komt ook een oud advies weer naar voren. Wie last heeft van hoesten, niezen of andere griepachtige klachten, doet er goed aan een mondkapje te dragen, vooral op drukke plekken, adviseerd het RIVM.
Dat advies klinkt voor sommigen bekend en voor anderen misschien overdreven. Toch speelt het opnieuw een rol in de discussie over gezondheid en zorg. In meerdere landen wordt gekeken naar manieren om de druk op ziekenhuizen en huisartsen te beperken. Mondkapjes worden daarbij niet gezien als een verplichting voor iedereen, maar als een eenvoudige maatregel om verspreiding te verminderen. Pas daarna komt de vraag op waarom dit onderwerp nu weer zoveel aandacht krijgt, en waarom er in België zelfs extra stappen zijn gezet.
Toename van griep en luchtweginfecties
Elk jaar is er in de winterperiode een duidelijke stijging van het aantal mensen met griep en andere luchtweginfecties. Dat patroon is niet nieuw. Wat wel opvalt, is dat de aantallen dit seizoen snel oplopen. Huisartsen zien meer patiënten met koorts, spierpijn en hoestklachten. Ook ziekenhuizen merken dat er meer mensen worden opgenomen met complicaties door griep.
Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat oude adviezen weer worden afgestoft. Een mondkapje dragen wanneer je ziek bent, is bedoeld om anderen te beschermen. Vooral kwetsbare groepen, zoals ouderen en mensen met een zwakke gezondheid, lopen risico bij een besmetting. Door eenvoudige maatregelen te nemen, kan de verspreiding worden afgeremd.
In verschillende landen wordt daarom opnieuw gekeken naar gedrag in het openbaar. Niet omdat er paniek is, maar omdat de zorgsector al snel onder druk kan komen te staan. Een volle wachtkamer en personeel dat zelf ziek wordt, maken het lastig om iedereen goed te helpen.
Advies om mondkapjes te dragen bij klachten
Het idee achter het dragen van een mondkapje bij griepverschijnselen is simpel. Bij hoesten, niezen en praten komen kleine druppeltjes vrij die virusdeeltjes kunnen bevatten. Een mondkapje houdt een groot deel van die druppels tegen. Daardoor is de kans kleiner dat anderen besmet raken.
Dit advies geldt vooral op plekken waar veel mensen samenkomen. Denk aan winkels, het openbaar vervoer, zorginstellingen en horecagelegenheden. Thuisblijven als je ziek bent blijft altijd het beste, maar dat is niet voor iedereen mogelijk. Voor wie toch naar buiten moet, kan een mondkapje een extra beschermingslaag zijn.
Toch blijkt in de praktijk dat dit advies niet altijd wordt opgevolgd. Veel mensen ervaren geen directe noodzaak, zeker nu de herinnering aan covid langzaam vervaagt. Mondkapjes zijn daardoor in het straatbeeld bijna verdwenen, zelfs tijdens een stevige griepgolf.
Extra aandacht in België
In België is de discussie over mondkapjes de afgelopen dagen duidelijker zichtbaar geworden. Het ministerie van Volksgezondheid heeft daar opnieuw een officieel advies afgegeven. Mensen met symptomen van een luchtweginfectie wordt aangeraden een mondkapje te dragen wanneer zij zich onder anderen begeven.
Dat advies geldt vooral voor drukke plekken. In winkels, cafés, restaurants en het openbaar vervoer wordt gevraagd rekening te houden met anderen. In sommige ziekenhuizen gaat men nog een stap verder. Daar geldt een mondkapjesplicht voor bezoekers, ongeacht of zij zelf klachten hebben.
Deze maatregelen komen niet uit het niets. De Belgische overheid ziet dat het aantal griepgevallen snel stijgt. Er is zelfs sprake van code oranje, het op een na hoogste waarschuwingsniveau. Dat betekent dat de situatie nauwlettend wordt gevolgd en dat extra maatregelen gerechtvaardigd zijn.
Druk op de zorgsector
De jaarlijkse piek van luchtweginfecties zorgt altijd voor extra druk op de zorg. In België is dat dit seizoen duidelijk merkbaar. Ziekenhuizen zien meer opnames en huisartsen hebben het drukker dan normaal. Tegelijkertijd kampen zorginstellingen met ziekteverzuim onder personeel.
Wanneer veel zorgmedewerkers zelf ziek zijn, ontstaat er een probleem. Minder personeel moet meer patiënten helpen. Dat maakt het lastiger om de zorg op peil te houden. Door besmettingen zoveel mogelijk te beperken, hoopt men deze druk te verminderen.
De overheid benadrukt dat het niet gaat om paniek zaaien. Het doel is om met relatief simpele maatregelen te voorkomen dat de situatie verder verslechtert. Mondkapjes worden daarbij gezien als een laagdrempelige oplossing.
Virusdeeltjes in het rioolwater
Naast cijfers van huisartsen en ziekenhuizen wordt ook gekeken naar andere signalen. In België worden virusdeeltjes in rioolwater gemeten. Dat geeft een beeld van hoeveel virus er in omloop is, nog voordat mensen massaal naar de huisarts gaan.
Uit deze metingen blijkt dat er steeds vaker virusdeeltjes worden aangetroffen. Het niveau ligt nog niet zo hoog als tijdens eerdere pieken, maar de stijgende lijn is duidelijk. Dit bevestigt dat het griepvirus zich actief verspreidt in de samenleving.
Dit soort metingen wordt steeds vaker gebruikt als aanvulling op traditionele cijfers. Het geeft beleidsmakers extra informatie om tijdig maatregelen te overwegen.
Situatie in Nederland
Ook in Nederland is de situatie herkenbaar. Recente cijfers laten zien dat het aantal mensen met griepachtige klachten toeneemt. Huisartsen zien meer patiënten met koorts, hoesten en spierpijn. De grafieken van dit jaar lijken sterk op die van vorig seizoen.
Volgens de laatste gegevens is de kans groot dat Nederland deze week officieel een griepgolf ingaat. Dat gebeurt wanneer gedurende twee weken achter elkaar meer dan een bepaald aantal mensen met griepklachten de huisarts bezoekt.
De verwachting is dat deze grens snel wordt bereikt. Als de trend doorzet, kan er worden gesproken van een beginnende griepepidemie.
Wanneer is er sprake van een griepgolf
In Nederland wordt een duidelijke definitie gehanteerd voor een griepgolf. Er is sprake van een griepepidemie als twee weken achter elkaar meer dan 58 op de 100.000 mensen met griepachtige klachten bij de huisarts komen. Daarnaast moet bij minstens 10 procent van deze mensen het griepvirus worden aangetoond.
Op basis van de huidige cijfers lijkt het waarschijnlijk dat aan deze voorwaarden wordt voldaan. Dat betekent niet automatisch dat de zorg vastloopt, maar wel dat extra alertheid nodig is.
Ziekenhuisopnames en personeelstekort
Volgens deskundigen is er op dit moment veel influenza in omloop. Het aantal mensen dat met griep in het ziekenhuis wordt opgenomen, neemt toe. Dat is zichtbaar in verschillende regio’s.
Toch is er nog geen sprake van extreme drukte. Ziekenhuizen geven aan dat de situatie beheersbaar is. Wel is er sprake van iets meer ziekteverzuim onder personeel. Dat hoort bij deze tijd van het jaar en wijkt niet sterk af van andere winters.
Het blijft echter belangrijk om de situatie goed te blijven volgen. Een snelle toename kan de balans snel doen omslaan.
Standaard advies in Nederland
In Nederland bestaat het advies om een mondkapje te dragen bij griepverschijnselen al langer. Het is geen nieuw beleid en er is geen sprake van een verplichting voor iedereen. Het gaat om een dringende aanbeveling vanuit de gezondheidsautoriteiten.
Wie hoest, niest of verkouden is, wordt geadviseerd een mondkapje te dragen op drukke plekken. Vooral in het openbaar vervoer, zorginstellingen en volle winkels kan dit helpen om anderen te beschermen.
Het doel is vooral het voorkomen van besmetting bij kwetsbare mensen. Voor hen kan een griepinfectie ernstige gevolgen hebben.
Weinig draagvlak in het dagelijks leven
Ondanks het advies zijn mondkapjes in het openbaar nauwelijks te zien. Veel mensen ervaren geen urgentie en vinden het ongemakkelijk of overdreven. De herinnering aan verplichte maatregelen tijdens covid speelt daarbij mogelijk een rol.
Toch geven experts aan dat een mondkapje wel degelijk effect kan hebben. Zeker wanneer iemand niet thuis kan blijven en toch de deur uit moet, kan het dragen van een mondkapje de kans op besmetting verkleinen.
Het gaat daarbij niet om zelfbescherming, maar om zorg voor anderen. Dat vraagt om een kleine inspanning met mogelijk grote voordelen.
Mondkapjes in ziekenhuizen
In veel Nederlandse ziekenhuizen geldt al sinds de coronaperiode een vaste regel. Iedereen met luchtwegklachten draagt daar een mondkapje. Dit geldt voor medewerkers, patiënten en bezoekers.
Deze maatregel is gebleven omdat hij eenvoudig is en bijdraagt aan de veiligheid binnen het ziekenhuis. Ziekenhuizen herbergen veel kwetsbare mensen, waardoor extra voorzichtigheid logisch is.
De ervaring leert dat deze aanpak helpt om uitbraken binnen zorginstellingen te beperken. Daarom is het voor veel ziekenhuizen vanzelfsprekend geworden.
Kleine maatregelen met groot effect
De huidige situatie laat zien dat oude lessen opnieuw relevant kunnen zijn. Mondkapjes zijn geen wondermiddel, maar wel een hulpmiddel. In combinatie met thuisblijven bij ziekte, goede hygiëne en afstand houden waar mogelijk, kunnen zij bijdragen aan het beperken van verspreiding.
De discussie gaat niet over verplichtingen, maar over verantwoordelijkheid. Door rekening te houden met anderen, kan de druk op de zorg worden verminderd. Dat is niet alleen in het belang van patiënten, maar ook van zorgmedewerkers.
Met de oplopende griepcijfers in binnen- en buitenland is het logisch dat dit onderwerp weer aandacht krijgt. Niet als stap terug naar strenge maatregelen, maar als herinnering aan wat we zelf kunnen doen om elkaar te beschermen.
Bron: RTL
