Aan het einde van je diner komt het moment waar niemand omheen kan: de rekening wordt gebracht. In de meeste gevallen betaal je die gewoon zonder problemen. Toch gebeurt het steeds vaker dat iemand bewust weggaat zonder te betalen.
Dit gedrag wordt in de volksmond eetpiraterij genoemd. Het gaat om mensen die eten bestellen, ervan genieten en daarna verdwijnen zonder af te rekenen. Maar wat kunnen horecaondernemers hier eigenlijk tegen doen? En wat gebeurt er als iemand echt niet kan betalen? In dit artikel lees je hoe het zit en wat de gevolgen kunnen zijn.
Wat is flessentrekkerij?
Flessentrekkerij is een juridisch begrip voor situaties waarin iemand bewust niet betaalt voor producten of diensten. Denk bijvoorbeeld aan iemand die tankt bij een benzinestation en daarna wegrijdt zonder te betalen. Ook het eten in een restaurant zonder af te rekenen valt hieronder. In het dagelijks taalgebruik noemen mensen dit vaak eetpiraterij, maar officieel bestaat die term niet in de wet. Het valt allemaal onder dezelfde noemer: flessentrekkerij.
Het belangrijkste kenmerk van flessentrekkerij is dat iemand van tevoren al weet dat hij of zij niet gaat betalen. Het is dus geen vergissing of misverstand. Iemand bestelt bijvoorbeeld uitgebreid eten, misschien zelfs meerdere gangen, en vertrekt daarna zonder de rekening te voldoen. Dat maakt het een vorm van oplichting.
In de praktijk blijkt dat restaurants hier regelmatig mee te maken hebben. Medewerkers vertellen dat het soms heel onverwacht gebeurt. Een gast kan zich netjes gedragen, vriendelijk zijn en uitgebreid tafelen, om vervolgens ineens te verdwijnen. Volgens sommige horecaondernemers lijkt het zelfs vaker voor te komen dan vroeger. Of dat echt zo is of dat het meer opvalt, blijft lastig te zeggen. Maar het gevoel leeft wel dat dit gedrag toeneemt.
Sommige mensen zien het zelfs als een uitdaging. Ze proberen ermee weg te komen zonder gepakt te worden. Dat maakt het extra vervelend voor horecaondernemers, omdat zij er financieel de dupe van zijn.
Aanbetaling biedt zekerheid
Om dit soort situaties te voorkomen, nemen sommige restaurants maatregelen. Vooral in luxere restaurants zie je dat gasten vooraf een aanbetaling moeten doen. Dit gebeurt vaak bij fine-dining restaurants waar mensen reserveren voor een uitgebreid diner.
Uit onderzoek onder verschillende van dit soort restaurants blijkt dat zij bijna nooit te maken hebben met eetpiraterij. Dat komt vooral doordat zij werken met reserveringen en aanbetalingen. Klanten moeten vaak hun gegevens achterlaten en een deel van het bedrag vooraf betalen. Hierdoor is het veel makkelijker om iemand te achterhalen als er iets misgaat.
Daarnaast zorgt een aanbetaling er ook voor dat gasten serieuzer omgaan met hun reservering. Ze hebben immers al betaald en zijn daardoor minder geneigd om zomaar weg te blijven of niet te betalen. Toch is dit systeem niet overal toepasbaar. In gewone restaurants, cafés en kroegen werkt het vaak anders. Daar lopen mensen spontaan binnen en bestellen ze ter plekke. Het is dan lastig om vooraf een aanbetaling te vragen. Dat zou ook niet praktisch zijn en kan zelfs klanten afschrikken.
Maatregelen
Omdat aanbetalingen niet altijd mogelijk zijn, moeten andere horecazaken creatief omgaan met dit probleem. Sommige restaurants letten extra goed op verdachte situaties. Als personeel het gevoel heeft dat een gast misschien niet gaat betalen, kunnen ze bijvoorbeeld vragen om tussentijds af te rekenen.
Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer iemand opvallend gedrag vertoont, zoals constant om zich heen kijken of plotseling onrustig worden. Door eerder te laten betalen, verklein je het risico dat iemand zonder af te rekenen vertrekt.
Daarnaast werken veel horecazaken samen. In sommige steden hebben ondernemers een gezamenlijke appgroep waarin ze elkaar waarschuwen. Als iemand ergens zonder te betalen is vertrokken, delen ze een beschrijving van die persoon. Zo kunnen andere zaken extra alert zijn.
Toch zit hier ook een risico aan. Het delen van persoonsgegevens is namelijk gebonden aan strenge regels. Je mag niet zomaar informatie over iemand verspreiden, zeker niet als het om herkenbare gegevens gaat. In sommige gevallen heb je daar toestemming voor nodig. Anders kan het in strijd zijn met privacywetgeving.
Dat betekent dat horecaondernemers een balans moeten vinden. Aan de ene kant willen ze elkaar helpen en waarschuwen, maar aan de andere kant moeten ze voorzichtig zijn met wat ze delen.
Politie komt niet altijd
Als iemand daadwerkelijk zonder te betalen vertrekt, is de eerste reactie vaak om de politie te bellen. Zeker als het personeel de persoon nog ziet weglopen, proberen ze snel te handelen. Toch blijkt in de praktijk dat de politie niet altijd komt opdagen. Dat kan frustrerend zijn voor ondernemers. Ze voelen zich vaak machteloos, vooral als ze zelf al moeite hebben gedaan om de persoon tegen te houden of te volgen.
In sommige gevallen lijkt het alsof de politie het niet als prioriteit ziet. Dat komt deels doordat er vaak sprake is van een vermoeden. Als iemand wegloopt zonder te betalen, moet eerst duidelijk zijn dat dit bewust gebeurt en geen misverstand is. Toch is het juridisch gezien wel degelijk strafbaar. Het valt namelijk onder oplichting. Het probleem is alleen dat de politie te maken heeft met een tekort aan capaciteit. Daardoor moeten ze keuzes maken in welke meldingen ze oppakken.
Horecaondernemers mogen in bepaalde situaties zelf actie ondernemen. Als iemand op heterdaad wordt betrapt, mogen ze die persoon staande houden. Dit betekent dat ze iemand mogen tegenhouden totdat de politie arriveert. Daarbij moeten ze wel voorzichtig zijn. Ze mogen geen buitensporig geweld gebruiken en moeten binnen de grenzen van de wet blijven. Het blijft echter lastig, want niet iedereen voelt zich veilig om iemand tegen te houden. Zeker niet als de situatie kan escaleren.
Aangifte
Ondanks dat de politie niet altijd direct komt, is het belangrijk om aangifte te doen. Veel ondernemers denken dat het geen zin heeft, maar dat is niet waar. Door aangifte te doen, wordt het probleem zichtbaar en kan er uiteindelijk wel actie worden ondernomen.
Het verschil tussen oplichting en flessentrekkerij zit vooral in het patroon. Bij oplichting hoeft het niet vaker te gebeuren. Eén keer iemand bewust misleiden en niet betalen is al strafbaar. Bij flessentrekkerij gaat het meestal om herhaald gedrag. Iemand doet het dan vaker en maakt er een gewoonte van.
Dat betekent dat het verzamelen van meldingen belangrijk is. Als meerdere ondernemers aangifte doen van dezelfde persoon, ontstaat er een duidelijk patroon. Dat maakt de zaak sterker en vergroot de kans dat er wordt ingegrepen.
De straffen kunnen behoorlijk hoog zijn. Voor zowel oplichting als flessentrekkerij kan iemand een gevangenisstraf krijgen van maximaal vier jaar. Daarnaast kan er een flinke geldboete worden opgelegd. Die kan oplopen tot meer dan honderdduizend euro.
Voor horecaondernemers is het dus belangrijk om bewijs te verzamelen. Denk aan camerabeelden, bonnetjes en beschrijvingen van de persoon. Hoe meer informatie er is, hoe sterker de zaak wordt. Ook voor consumenten is het goed om te weten dat “niet kunnen betalen” iets anders is dan “niet willen betalen”. Als iemand echt niet kan betalen door bijvoorbeeld een probleem met de bank, wordt dat anders beoordeeld. In zo’n geval wordt vaak naar een oplossing gezocht, zoals later betalen.
Maar als iemand bewust wegloopt zonder te betalen, zijn de gevolgen een stuk serieuzer. Dan is er sprake van strafbaar gedrag en kan dat leiden tot een strafblad. Eetpiraterij lijkt misschien voor sommigen een onschuldige actie, maar in werkelijkheid heeft het grote gevolgen. Niet alleen voor de ondernemer die inkomsten misloopt, maar ook voor de persoon zelf. Het risico op een hoge boete of zelfs een gevangenisstraf is zeker aanwezig.
Daarom blijft het belangrijk dat horecaondernemers alert blijven, maatregelen nemen waar mogelijk en vooral aangifte doen. Alleen zo kan dit probleem worden aangepakt en kan worden voorkomen dat het nog vaker gebeurt.
Bron: radar
