De wintermaanden kunnen zwaar aanvoelen. Het is vaker donker, kouder en je zit meer binnen. Dingen waar je normaal van geniet, voelen ineens minder leuk. Een wandeling, een serie of afspreken met anderen kost meer moeite. Zodra het weer langer licht wordt, verdwijnen die gevoelens vaak vanzelf. Dat kan wijzen op een winterdip of een winterdepressie.
Wat een winterdepressie precies is
Een winterdepressie is een vorm van depressie die vooral voorkomt in de herfst en winter. De klachten ontstaan meestal wanneer de dagen korter worden. Je merkt dat je energie afneemt en je stemming verandert. Dingen die je eerst leuk vond, geven minder plezier.
Veel mensen voelen zich in deze periode somber of futloos. Je blijft liever binnen en voelt je sneller uitgeput. Zodra de lente begint en het daglicht toeneemt, verdwijnen de klachten vaak weer. Dat maakt een winterdepressie anders dan een gewone depressie.
Een winterdepressie komt niet eenmalig voor. Vaak keert het patroon meerdere jaren achter elkaar terug. In de zomermaanden voel je je meestal weer zoals je gewend bent.
Hoe lang een winterdepressie kan duren
De duur van een winterdepressie hangt samen met het seizoen. De klachten beginnen vaak in de late herfst. Dat is het moment waarop het licht snel afneemt. In de winter bereiken de klachten vaak een hoogtepunt.
Wanneer de dagen in het voorjaar langer worden, neemt de somberheid meestal af. Bij veel mensen verdwijnen de klachten dan vanzelf. Dat betekent dat een winterdepressie enkele maanden kan aanhouden.
Niet iedereen ervaart dit precies hetzelfde. Bij sommige mensen zijn de klachten mild. Bij anderen zijn ze duidelijk aanwezig en beïnvloeden ze het dagelijks leven sterk.
Klachten die vaak voorkomen
Een winterdepressie uit zich bij iedereen anders. Toch zijn er klachten die vaak terugkomen. Je kunt last hebben van een sombere stemming die weken aanhoudt. Ook concentratieproblemen komen veel voor.
Daarnaast kun je minder interesse voelen in dingen die je normaal leuk vindt. Vermoeidheid speelt vaak een grote rol. Je voelt je moe, zelfs na voldoende slaap.
Veel mensen merken dat hun slaappatroon verandert. Je hebt meer behoefte aan slaap en voelt je eerder uitgeput. Opstaan kost moeite en je voelt je traag.
Ook je eetlust kan veranderen. Sommige mensen eten minder. Anderen krijgen juist meer trek in ongezond en zoet eten. Dat kan leiden tot gewichtstoename.
We spreken van een winterdepressie wanneer deze klachten minimaal twee jaar achter elkaar in de winter voorkomen. In andere seizoenen heb je er weinig tot geen last van.
Het verschil tussen winterdip en winterdepressie
Een winterdip en een winterdepressie lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Bij een winterdip voel je je vooral moe en futloos. Je energie is lager en je komt moeilijker op gang.
Bij een winterdip heb je meestal geen diepe sombere gevoelens. Je blijft functioneren, maar alles voelt zwaarder. Dat maakt een winterdip milder dan een winterdepressie.
Een winterdepressie heeft meer invloed op je stemming en gedrag. Je trekt je vaker terug en verliest plezier in dagelijkse dingen. Bij twijfel is het verstandig om hulp te zoeken.
Waardoor een winterdepressie ontstaat
De belangrijkste oorzaak van een winterdepressie is een tekort aan daglicht. In de winter krijgt je lichaam minder zonlicht. Dat verstoort je biologische klok.
Door minder licht maakt je lichaam meer melatonine aan. Dat is het hormoon dat je slaperig maakt. Hierdoor voel je je overdag minder alert en ’s ochtends moeilijker wakker.
Ook speelt de sombere sfeer van de winter een rol. De dagen zijn grijs en er is minder te doen. Je bent vaker binnen en beweegt minder. Dat kan je stemming negatief beïnvloeden.
Doordat je je minder goed voelt, onderneem je vaak minder. Dat kan de somberheid versterken. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht.
Behandeling van een winterdepressie
Een winterdepressie is goed te behandelen. Een veelgebruikte behandeling is cognitieve gedragstherapie. Samen met een psycholoog kijk je naar je gedachten en gedrag.
Negatieve gedachten kunnen ervoor zorgen dat je jezelf terugtrekt. Je zegt afspraken af en doet minder dingen die je energie geven. In therapie leer je deze gedachten herkennen.
Je leert ook hoe je anders met deze gedachten om kunt gaan. Dat helpt om weer grip te krijgen op je stemming. Stap voor stap merk je dat je je sterker voelt.
Naast therapie zijn er ook andere behandelvormen. Welke behandeling past, verschilt per persoon.
Lichttherapie als ondersteuning
Lichttherapie is een bekende en effectieve behandeling bij winterdepressie. Hierbij stel je jezelf dagelijks bloot aan fel licht. Dat gebeurt met een speciale lamp.
Je zit meestal twintig tot zestig minuten per dag voor deze lamp. Dat doe je gedurende meerdere dagen of weken. Het licht bereikt je ogen, niet je huid.
Door het extra licht wordt de aanmaak van melatonine overdag geremd. Je biologische klok raakt weer beter in balans. Daardoor voel je je alerter en energieker.
Veel mensen merken dat hun stemming verbetert. Ze voelen zich scherper en komen makkelijker de dag door. Lichttherapie kan ook helpen om klachten te voorkomen.
Zelf iets doen bij een winterdip
Bij een winterdip kun je zelf ook stappen zetten. Kleine aanpassingen kunnen al verschil maken. Het is belangrijk om je lichaam te helpen wakker worden.
Begin de dag met licht en prikkels. Open direct de gordijnen en zet een lamp aan. Luister naar muziek of beweeg rustig.
Ook helpt het om regelmatig naar buiten te gaan. Zelfs op een bewolkte dag krijg je buiten meer licht dan binnen. Dat ondersteunt je ritme.
Blijf daarnaast bewegen en structuur aanhouden. Regelmaat geeft houvast in donkere maanden. Dat maakt de winter beter draagbaar.
Merk je dat klachten aanhouden of verergeren, zoek dan hulp. Je hoeft er niet alleen doorheen. Vroege ondersteuning kan veel verschil maken.
Bron: PSYNED
