Een vakantie aan de Middellandse Zee klinkt voor veel mensen als het perfecte vooruitzicht. Denk aan zonnige stranden, helder water en gezellige badplaatsen. Toch waarschuwen deskundigen voor een natuurverschijnsel waar weinig vakantiegangers rekening mee houden. De kans op een tsunami in het Middellandse Zeegebied is volgens UNESCO namelijk bijna 100 procent. Het betekent niet dat er morgen een enorme vloedgolf op een populaire vakantiekust afkomt. Ook is nog niet bekend welk land precies getroffen zal worden. Toch denken experts dat er binnen dertig jaar vrijwel zeker ergens een tsunami ontstaat. Bij sommige kustgebieden kan het water binnen slechts 21 minuten aankomen.
Tsunami wordt vrijwel zeker verwacht
UNESCO houdt zich wereldwijd bezig met onderzoek naar oceanen en tsunamiwaarschuwingen. Volgens de organisatie is de kans bijna 100 procent dat binnen dertig jaar een tsunami ontstaat. Het gaat daarbij om een golf die hoger is dan één meter.
Deze voorspelling geldt voor het volledige Middellandse Zeegebied. Dat is een enorm gebied met duizenden kilometers kust. Onder andere Spanje, Frankrijk, Italië, Griekenland, Turkije en Noord-Afrikaanse landen liggen aan deze zee. De waarschuwing betekent daarom niet dat iedere kustplaats getroffen zal worden. Het betekent ook niet dat er één gigantische tsunami door de hele zee trekt. De kansberekening gaat over minstens één tsunami van meer dan één meter, ergens in het gebied.
Toch kan zelfs een golf van één meter gevaarlijk zijn. Bij een tsunami gaat het namelijk niet alleen om de hoogte. Het water kan met grote kracht en snelheid landinwaarts stromen. Daardoor kunnen havens, wegen, stranden en lage gebouwen onder water komen te staan. Een gewone golf van één meter breekt meestal snel op het strand. Een tsunami verplaatst veel meer water en kan minutenlang blijven doorstromen. Ook kunnen meerdere golven achter elkaar volgen. De eerste golf is bovendien niet altijd de grootste.
Soms maar 21 minuten de tijd
Vooral de korte waarschuwingstijd zorgt voor zorgen bij deskundigen. Een aardbeving onder zee kan een tsunami veroorzaken. Wanneer zo’n beving dicht bij de kust plaatsvindt, komt het water zeer snel aan land. Experts noemen als voorbeeld een aardbeving in de Alboránzee. Dit zeegebied ligt tussen de Spaanse kust en Noord-Afrika. Een tsunami kan vanuit dit gebied de omgeving van Málaga binnen 21 tot 35 minuten bereiken.
In zo’n situatie is er weinig tijd om mensen te waarschuwen en stranden te ontruimen. Toeristen moeten de waarschuwing ontvangen, begrijpen en direct reageren. Daarna moeten zij ook nog een veilige plek kunnen bereiken. Voor mensen die de omgeving niet kennen, kan dat extra lastig zijn. Vakantiegangers weten meestal niet waar hogere grond ligt. Ook kennen zij de lokale vluchtroutes vaak niet. Tijdens het hoogseizoen kunnen drukke wegen en volle stranden de evacuatie verder vertragen.
De genoemde 21 minuten gelden overigens niet overal rond de Middellandse Zee. Het gaat om een specifiek rampscenario bij de kust van Zuid-Spanje. Bij een tsunami die verder van de kust ontstaat, kan meer voorbereidingstijd beschikbaar zijn.
Deze landen lopen risico
Het Middellandse Zeegebied heeft een lange geschiedenis van zware aardbevingen en tsunami’s. Onder de zee liggen verschillende breuklijnen. Daar bewegen aardplaten langs elkaar, waardoor aardbevingen kunnen ontstaan. Vooral delen van Griekenland, Italië en Turkije staan bekend als aardbevingsgevoelig. Ook rond Sicilië liggen vulkanen, waaronder actieve vulkanen onder water. Een uitbarsting of aardverschuiving kan eveneens een tsunami veroorzaken.
Volgens UNESCO ontstaat ongeveer 78 procent van de tsunami’s door seismische activiteit. Daarbij gaat het meestal om aardbevingen. Ongeveer tien procent ontstaat door vulkanische activiteit of aardverschuivingen. Een kleiner deel heeft een andere oorzaak. Dat betekent niet dat vakantiegangers deze landen moeten vermijden. De kans dat jij tijdens één specifieke vakantie een tsunami meemaakt, blijft klein. De waarschuwing gaat over het hele gebied en een periode van tientallen jaren.
Toch willen deskundigen dat overheden zich beter voorbereiden. Veel kustplaatsen hebben nog onvoldoende duidelijke vluchtroutes. Ook zijn waarschuwingsborden en evacuatiekaarten niet overal aanwezig. Dat kan kostbare tijd kosten wanneer werkelijk gevaar ontstaat.
Waarschuwingssystemen worden uitgebreid
Verschillende Europese landen werken al aan systemen die aardbevingen en tsunami’s snel moeten herkennen. Spanje heeft bijvoorbeeld een nationaal noodplan. Daarbij worden onderzeese aardbevingen gevolgd en kunnen autoriteiten waarschuwingen verspreiden. Frankrijk heeft eveneens een waarschuwingscentrum voor tsunami’s. Dit centrum kan na een zware aardbeving snel beoordelen of een vloedgolf kan ontstaan.
Vervolgens kunnen lokale overheden stranden, havens en kustgebieden laten ontruimen. Toch is alleen een alarmsysteem niet voldoende. Mensen moeten ook weten wat zij na een waarschuwing moeten doen. UNESCO wil daarom dat kwetsbare kustgemeenschappen beter worden voorbereid. Binnen het programma ‘Tsunami Ready’ krijgen kustplaatsen onder meer evacuatiekaarten en duidelijke waarschuwingsborden. Ook moeten inwoners en hulpdiensten regelmatig oefenen.
UNESCO wil zoveel mogelijk risicogebieden voorbereiden op een mogelijke tsunami. Een goede voorbereiding kan veel levens redden. Dat bleek eerder bij tsunami’s in andere delen van de wereld. Wanneer mensen de signalen herkennen en snel vertrekken, neemt het aantal slachtoffers sterk af.
Dit moet je doen bij een waarschuwing
Ben je op vakantie aan de kust en voel je een zware aardbeving? Wacht dan niet altijd op een officiële waarschuwing. Vooral wanneer het schudden lang duurt, kan er een risico op een tsunami bestaan. Ga zo snel mogelijk weg van het strand en zoek een hoger gelegen plek. Loop indien mogelijk, omdat wegen snel kunnen vastlopen. Volg lokale vluchtroutes en aanwijzingen van politie en hulpdiensten.
Ook een plotseling terugtrekkende zee kan een belangrijk waarschuwingssignaal zijn. Soms verdwijnt het water opvallend ver van het strand. Ga dan niet kijken of filmen, maar vertrek onmiddellijk richting hogere grond. Keer pas terug wanneer de autoriteiten aangeven dat het veilig is. Na de eerste golf kunnen namelijk nog meerdere golven volgen. Dat kan soms uren duren.
De waarschuwing van UNESCO klinkt onheilspellend, maar betekent geen directe reden tot paniek. Er is geen datum of exacte locatie voorspeld. Wel staat vast dat het Middellandse Zeegebied niet vrij is van tsunami’s. De kans op minstens één tsunami binnen dertig jaar is volgens UNESCO bijna 100 procent. Op sommige plaatsen kan de waarschuwingstijd bijzonder kort zijn. Een goede voorbereiding kan daarom het verschil maken tussen op tijd vertrekken en te laat reageren.
Bron: UNESCO
Telescopische wasborstel
Snel je ramen, de caravan of schutting schoonmaken?
Alleen online verkrijgbaar voor € 19,95 bij Action