Illegale fatbikes zijn verrassend makkelijk te krijgen. Voor een paar honderd euro bestel je online een model met gashendel of opvoerinstructies. Binnen enkele dagen staat zo’n fiets gewoon bij je thuis. Vaak komt hij rechtstreeks uit China. Dat zorgt voor grote zorgen bij de overheid, vooral vanwege de verkeersveiligheid. Tegelijk blijkt dat de grip op dit probleem beperkt is.
Uit antwoorden van minister Barry Madlener van Infrastructuur en Waterstaat blijkt hoe ingewikkeld handhaving in de praktijk is. De regels bestaan, maar de uitvoering loopt vast op grenzen, online platforms en internationale handel. Het gevolg is dat veel verboden fatbikes toch op Nederlandse wegen belanden.
Buitenlandse webshops zorgen voor grootste probleem
Volgens het kabinet ligt het grootste probleem bij buitenlandse webshops. Met Nederlandse platforms zijn afspraken gemaakt. Websites zoals Marktplaats en Bol verwijderen advertenties voor illegale fatbikes zodra zij daarop worden gewezen.
Bij webshops buiten de Europese Unie ligt dat anders. Vaak is er geen duidelijk aanspreekpunt. Juridisch ingrijpen is lastig en kost veel tijd. Daardoor blijven deze aanbieders actief, ook als zij producten verkopen die hier niet zijn toegestaan.
In 2024 kwamen meer dan een miljard producten via Nederland de Europese Unie binnen. Daar zaten ook elektrische voertuigen tussen die niet voldoen aan Europese regels. Het is onmogelijk om alles te controleren. De douane moet keuzes maken.
Grijs gebied bij invoer van fatbikes
Fatbikes vallen bij invoer in een juridisch grijs gebied. Ze kunnen worden aangemerkt als elektrische fiets of als bromfiets. Bij binnenkomst in de EU hoeft een voertuig nog niet te voldoen aan alle regels voor gebruik op de openbare weg.
Aanpassingen kunnen later plaatsvinden. Denk aan het toevoegen van een gashendel of het opvoeren van de snelheid. Daardoor kan de douane bij invoer weinig doen. Zolang het product aan de invoereisen voldoet, mag het door.
Dit maakt ingrijpen aan de grens vrijwel onmogelijk. Pas als de fatbike wordt verkocht of gebruikt, blijkt of hij wettelijk is toegestaan. Dan verschuift de verantwoordelijkheid naar toezichthouders in Nederland.
Geen zicht op directe levering aan consumenten
Opvallend is dat de overheid geen overzicht heeft van hoeveel illegale fatbikes bij consumenten terechtkomen. De douane kan niet aangeven hoeveel opgevoerde modellen zijn ingevoerd.
Voor zover bekend zijn er het afgelopen jaar geen fatbikes onderschept die rechtstreeks vanuit het buitenland aan Nederlandse consumenten zijn geleverd. Dat klinkt vreemd, maar heeft een simpele reden.
Zolang een product bij invoer aan de formele eisen voldoet, mag het Nederland binnen. Pas later kan blijken dat het gebruik op de weg verboden is. Dan komt handhaving pas in beeld.
Toezicht ligt bij Nederlandse instanties
Na invoer zijn toezichthouders aan zet. Dat zijn vooral de Inspectie Leefomgeving en Transport en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Zij richten zich vooral op het online aanbod en op gebruik op de weg.
Platforms zijn verplicht om illegale producten te verwijderen zodra zij een melding krijgen. Sinds februari 2024 geldt daarvoor de Digital Services Act. Grote platforms moeten meldingen serieus nemen en snel handelen.
Dat gebeurt ook. In het eerste kwartaal van 2025 verwijderde Marktplaats op verzoek van toezichthouders meer dan duizend advertenties voor illegale fatbikes. Voor andere platforms zijn geen cijfers beschikbaar.
Kat-en-muisspel op internet
Toezichthouders spreken van een kat-en-muisspel. Zodra een advertentie wordt verwijderd, verschijnt vaak snel een nieuwe. Soms met andere foto’s of een iets aangepaste omschrijving.
Daarnaast verschuift het aanbod steeds vaker naar sociale media. Platforms zoals Snapchat en TikTok worden genoemd als nieuwe verkoopkanalen. Hoe groot deze markt is, weet de overheid niet.
Dit maakt toezicht extra lastig. Sociale media zijn vluchtig. Advertenties verdwijnen snel en zijn moeilijk te volgen. Daardoor blijven illegale fatbikes eenvoudig verkrijgbaar.
Europese druk op grote platforms
Op Europees niveau wordt geprobeerd meer druk uit te oefenen. De Europese Commissie is een onderzoek gestart naar AliExpress. Daarbij wordt gekeken hoe het platform omgaat met illegale producten.
AliExpress heeft toezeggingen moeten doen. Het platform moet beter controleren, transparanter zijn over verkopers en illegale goederen sneller verwijderen. Als dat niet gebeurt, kunnen boetes volgen.
Die boetes kunnen oplopen tot zes procent van de wereldwijde omzet. Dat is een stevig middel, maar het effect moet nog blijken. Ondertussen blijven bestellingen gewoon doorgaan.
Ook Nederlandse aanbieders overtreden regels
Niet alleen buitenlandse webshops zijn schuldig. Ook Nederlandse bedrijven bieden soms illegale fatbikes aan. Dat is niet volledig te voorkomen, erkent de minister.
Wel stelt hij dat het aanbod op grote Nederlandse platforms sterk is afgenomen. Dat komt door overleg, afspraken en handhaving. Met Marktplaats en Bol wordt structureel gesproken over regels en toezicht.
Volgens het kabinet is bewustwording hierbij essentieel. Niet alleen verkopers, maar ook kopers dragen verantwoordelijkheid. Mensen moeten weten wat zij kopen en welke risico’s daaraan kleven.
Helmplicht voor jongeren los van fatbikes
De discussie over fatbikes loopt samen met plannen voor een helmplicht voor jongeren op e-bikes. Sommige Kamerleden zien dat als een teken van falend beleid. De minister is het daar niet mee eens.
Hij wijst op cijfers over verkeersveiligheid. Het aantal jongeren met hersenletsel door fietsongelukken is sterk gestegen. Tussen 2020 en 2024 is dat aantal zelfs verzesvoudigd.
Meer e-bikegebruik verklaart die stijging maar deels. Daarom wil het ministerie een helmplicht voor jongeren tussen 12 en 18 jaar. Dat staat los van fatbikes, zegt de minister.
Geen aparte regels voor fatbikes
Specifieke regels voor fatbikes ziet het kabinet niet zitten. Ook een aparte helmplicht voor fatbikes wordt afgewezen. Volgens drie onafhankelijke onderzoeken is dat niet uitvoerbaar.
Het onderscheid tussen fatbikes en andere e-bikes zou in de praktijk niet te handhaven zijn. Het ministerie noemt het maken van aparte regels zelfs een doodlopende weg.
De aanpak blijft daarom algemeen. Die bestaat uit handhaving, marktoezicht en gedragsverandering. Geen speciale uitzonderingen, maar brede maatregelen.
Inzetten op gedragsverandering
Campagnes spelen een belangrijke rol. Acties zoals ’t kan hard gaan zijn gericht op jongeren en ouders. Ze waarschuwen voor risico’s van opgevoerde fietsen.
Daarbij wordt ook gewezen op aansprakelijkheid. Wie op een illegale fatbike rijdt, kan onverzekerd zijn bij een ongeluk. Dat kan grote financiële gevolgen hebben.
Naast campagnes op scholen kijkt het ministerie naar aanvullende gedragsmaatregelen. Samen met jongeren en veiligheidsorganisaties wordt onderzocht waarom fatbikes worden opgevoerd.
In het voorjaar van 2026 moeten daar nieuwe voorstellen uit voortkomen. Tot die tijd blijft de situatie zoals die nu is.
Beperkte grip, grote zorgen
De realiteit is dat illegale fatbikes nog steeds eenvoudig te bestellen zijn. De overheid kan vooral achteraf ingrijpen. Dat zorgt voor frustratie en zorgen.
De verkeersveiligheid staat onder druk, maar structurele oplossingen zijn lastig. Internationale handel, online platforms en beperkte handhaving maken het probleem complex.
Voorlopig blijft bewustwording de laatste verdedigingslinie. De zorgen zijn groot, maar de mogelijkheden om dit probleem snel op te lossen zijn beperkt.
Bron: nieuwrechts.nl
