Cybercriminelen worden steeds slimmer en gebruiken allang niet meer alleen eenvoudige phishingmails. Een nieuwe vorm van Android-malware laat zien hoe ver oplichters inmiddels gaan. Met twee schadelijke apps kunnen criminelen een smartphone zelfs misbruiken als virtuele pinautomaat.
De aanval begint opvallend genoeg vaak niet met een verdachte link. In plaats daarvan wordt het slachtoffer gebeld door iemand die zich voordoet als bankmedewerker. De beller vertelt dat er iets mis zou zijn met de bankrekening.
Dat klinkt voor veel mensen direct alarmerend. Zeker wanneer de nepmedewerker persoonlijke gegevens kent, kan het verhaal geloofwaardig overkomen. De oplichter gebruikt die paniek vervolgens om het slachtoffer snel iets te laten doen.
Meestal wordt gevraagd om een speciale beveiligingsapp te installeren. Die app zou zogenaamd nodig zijn om de rekening te beschermen. In werkelijkheid begint op dat moment juist het echte gevaar.
Nepmedewerker wint eerst je vertrouwen
De criminelen proberen de aanval zo professioneel mogelijk te laten lijken. Soms staat zelfs de naam van het slachtoffer verwerkt in de schadelijke app. Daardoor lijkt het alsof de bank daadwerkelijk iets persoonlijks heeft klaargezet.
De eerste malware die wordt gebruikt, staat bekend als SpyNote. Zodra deze app is geïnstalleerd, krijgen criminelen veel controle over de telefoon. Ze kunnen daardoor op afstand meekijken en verschillende functies bedienen.
Het slachtoffer merkt daar soms nauwelijks iets van. De telefoon blijft op het eerste gezicht gewoon werken. Ondertussen kunnen de aanvallers echter steeds meer informatie verzamelen.
Dat maakt deze aanval gevaarlijker dan gewone phishing. Bij phishing probeert iemand meestal alleen wachtwoorden of codes te stelen. Met dit soort malware krijgt een crimineel veel verdergaande toegang.
De nepbankmedewerker blijft ondertussen vaak aan de lijn. Dat is niet zonder reden. Door het slachtoffer voortdurend bezig te houden, krijgt die minder tijd om na te denken.
LEES OOK:Kijkers woest om grote verandering bij het NOS Journaal van 20.00 uur
Ook wordt zo voorkomen dat iemand tussendoor de echte bank belt. De oplichter houdt controle over het gesprek en vertelt precies welke stappen gezet moeten worden.
Tweede app leest bankpas uit
Na SpyNote komt vaak nog een tweede schadelijke app in beeld. Deze malware wordt WindRelay genoemd. Daarmee kunnen criminelen misbruik maken van de NFC-functie van een Android-telefoon.
NFC wordt normaal gebruikt voor contactloos betalen. Het zorgt ervoor dat apparaten op korte afstand gegevens kunnen uitwisselen. Juist die functie wordt bij deze aanval misbruikt.
De nepbankmedewerker vraagt het slachtoffer vervolgens om de bankpas tegen de achterkant van de telefoon te houden. Dat klinkt misschien vreemd, maar wordt gepresenteerd als een extra veiligheidscontrole.
Op dat moment kan de schadelijke software informatie van de betaalkaart uitlezen. Die gegevens worden vervolgens vrijwel direct doorgestuurd naar de criminelen.
Daarna kunnen de aanvallers proberen die kaartinformatie elders te gebruiken. Ze kunnen bijvoorbeeld proberen geld op te nemen of betalingen uit te voeren.
Het slachtoffer hoeft de bankpas dus niet eens uit handen te geven. Alleen het tegen de telefoon houden kan al voldoende zijn. Dat maakt deze manier van fraude bijzonder verraderlijk.
Vooral oudere slachtoffers of mensen die weinig van technologie weten, kunnen hierdoor makkelijker worden misleid. De oplichter presenteert iedere stap immers als onderdeel van een normale bankprocedure.
Criminelen proberen nog meer buit te maken
Het gevaar stopt niet altijd bij het misbruiken van kaartgegevens. Zodra criminelen toegang tot de telefoon hebben, kunnen zij proberen nog meer informatie te verzamelen.
Denk bijvoorbeeld aan sms-berichten, codes, contacten en andere persoonlijke gegevens. Afhankelijk van de toegangsrechten kan malware veel delen van een telefoon bekijken.
Ook kunnen criminelen proberen toegang te krijgen tot bankapps. Daardoor kan de financiële schade verder oplopen.
LEES OOK:Hou nog even vol: dit is wanneer het weer volledig omslaat!
In sommige gevallen proberen oplichters zelfs een lening of krediet op naam van het slachtoffer aan te vragen. Ze gebruiken daarvoor gegevens die tijdens de aanval zijn verzameld.
Zo kan iemand dus niet alleen geld van zijn rekening verliezen. Er kunnen ook nieuwe financiële verplichtingen ontstaan die pas later worden ontdekt.
Beveiligingsbedrijven zien ondertussen een flinke groei van aanvallen waarbij NFC wordt misbruikt. Dat laat zien dat deze fraudevorm steeds interessanter wordt voor cybercriminelen.
Dat komt mede doordat steeds meer mensen contactloos betalen. Smartphones en betaalpassen communiceren daardoor steeds vaker via NFC.
Criminelen zoeken voortdurend naar manieren om zulke nieuwe technieken tegen gebruikers te gebruiken. Wat gemak oplevert, kan bij verkeerd gebruik ook nieuwe risico’s creëren.
Zo herken je deze vorm van fraude
Het belangrijkste waarschuwingssignaal is eigenlijk eenvoudig. Een echte bank vraagt je niet zomaar telefonisch om onbekende software te installeren.
Word je gebeld door iemand die zich als bankmedewerker voordoet? Hang dan op wanneer er om zo’n installatie wordt gevraagd.
Bel daarna zelf je bank via het officiële nummer. Gebruik daarvoor geen nummer dat de beller aan je doorgeeft. Zoek het nummer bijvoorbeeld op via de officiële website of bankapp.
Ook moet je nooit zomaar je betaalpas tegen je telefoon houden omdat iemand dat telefonisch vraagt. Zeker niet wanneer je daarvoor eerst een onbekende app hebt geïnstalleerd.
Let daarnaast goed op tijdsdruk. Oplichters proberen slachtoffers vaak bang te maken met verhalen over verdachte betalingen.
Ze zeggen bijvoorbeeld dat er direct gehandeld moet worden. Daardoor krijg je het gevoel dat je geen tijd hebt om iets te controleren.
Juist dan is het verstandig om het gesprek te beëindigen. Banken blokkeren rekeningen niet omdat jij eerst binnen enkele minuten een onbekende app moet installeren.
Ook persoonlijke informatie betekent niet automatisch dat een beller betrouwbaar is. Namen, adressen en telefoonnummers kunnen uit datalekken komen.
Dit moet je doen als het toch misgaat
Heb je een verdachte app geïnstalleerd of je bankpas tegen je telefoon gehouden? Handel dan zo snel mogelijk. Met dit stappenplan beperk je de mogelijke schade:
- Neem direct contact op met je bank. Vertel wat er is gebeurd en laat je betaalpas eventueel blokkeren.
- Controleer je bankrekening. Kijk goed of er betalingen of geldopnames tussen staan die je niet herkent.
- Blokkeer indien nodig je online bankieren. Doe dit wanneer je vermoedt dat criminelen toegang tot je rekening hebben gekregen.
- Verander je belangrijkste wachtwoorden. Begin met je e-mail, bankzaken en andere accounts met persoonlijke informatie.
- Gebruik hiervoor een ander apparaat. Verander wachtwoorden liever niet op de telefoon waarop mogelijk schadelijke software staat.
- Laat je telefoon controleren. Vraag deskundig advies over het verwijderen van de malware of het opnieuw instellen van het toestel.
- Doe aangifte bij de politie. Bewaar daarbij telefoonnummers, berichten, screenshots en andere informatie over de fraude.
- Installeer nooit zomaar een app na een onverwacht telefoontje. Een echte bank vraagt je niet om onbekende beveiligingssoftware te installeren.
- Houd je bankpas niet tegen je telefoon op verzoek van een beller. Krijg je zo’n opdracht, hang dan direct op.
Cybercriminelen proberen vooral vertrouwen en paniek te creëren. Neem daarom altijd zelf contact op met je bank wanneer je twijfelt.
Bron: Panorama
