Jaarlijks verdrinken in Nederland tientallen mensen, met in 2024 ongeveer 140 slachtoffers. Soms gaat het mis wanneer iemand een ander probeert te redden. Zo’n reddingspoging lijkt logisch, maar kan juist een tweede levensgevaarlijke situatie veroorzaken. Vooral stroming, paniek en vermoeidheid maken het water verraderlijk. Deskundigen waarschuwen daarom om niet zomaar achter iemand aan te zwemmen.
Redden kan levensgevaarlijk worden
De afgelopen tijd waren er meerdere ernstige ongelukken waarbij mensen anderen probeerden te helpen. Voor de kust van Callantsoog kwamen twee vrouwen om het leven. Zij waren het water ingegaan om een kind te helpen. Ook in Italië overleed een Nederlandse man tijdens een reddingspoging voor zijn zoon.
Eerder ging het ook mis in de Waal bij Ochten. Daar verdronk een vrouw nadat ze kinderen uit het water had geholpen. Zulke gebeurtenissen laten zien hoe gevaarlijk een reddingspoging kan zijn. Zelfs iemand die redelijk kan zwemmen, kan plotseling in grote problemen raken. Open water is namelijk heel anders dan een zwembad.
Ernst Brokmeier van Reddingbrigade Nederland noemt zulke situaties bijzonder zwaar. Hij werkt zelf als lifeguard op het strand van Zandvoort. Volgens hem brengt een redding in het water extra risico’s met zich mee. Niet iedereen kan bovendien even goed zwemmen als gedacht.
In een panieksituatie denken mensen daar vaak niet eerst over na. Wanneer iemand die je kent in gevaar is, wil je meteen handelen. Toch kan dat ertoe leiden dat er ineens twee mensen hulp nodig hebben. Juist daarom adviseren reddingsdiensten om eerst andere mogelijkheden te bekijken.
Slachtoffer kan redder vastgrijpen
Een groot gevaar ontstaat wanneer je dicht bij iemand in paniek komt. Iemand die dreigt te verdrinken, denkt op dat moment vooral aan overleven. Die persoon kan zich daardoor stevig aan de redder vastklampen. Dat kan bijvoorbeeld rond de nek, armen, benen of middel gebeuren.
Hierdoor wordt zwemmen voor de redder plotseling veel moeilijker. De persoon in nood gebruikt de redder als een soort drijvend voorwerp. Daardoor kan ook een sterke zwemmer onder water terechtkomen. Loskomen van iemand die in paniek is, kan bijzonder lastig zijn.
Zelfs professionele lifeguards moeten hier goed voor trainen. Zij gebruiken bovendien vaak speciale hulpmiddelen tijdens een reddingsactie. Denk aan reddingsvesten of andere materialen waarmee ze beter blijven drijven. Een gewone zwemmer heeft zulke middelen meestal niet bij zich.
Ook vermoeidheid kan snel toeslaan tijdens een reddingspoging. Je moet niet alleen jezelf boven water houden, maar ook iemand anders ondersteunen. Wanneer daar stroming, golven of kou bij komen, wordt het nog zwaarder. Kramp kan de situatie vervolgens nog gevaarlijker maken.
De diepte van het water speelt eveneens een belangrijke rol. Op een plek waar je niet kunt staan, heb je minder mogelijkheden. Je kunt nergens rusten en moet voortdurend blijven zwemmen. Dat kost veel energie, zeker wanneer iemand zich aan je vastklampt.
Stroming maakt het extra gevaarlijk
Niet alleen paniek zorgt voor problemen. Ook de kracht van stromend water wordt vaak onderschat. In zee kunnen bijvoorbeeld muien voorkomen. Daarbij stroomt water tussen zandbanken met flinke kracht terug richting zee. Zwemmers kunnen daardoor snel verder van de kust raken.
Ook vaargeulen en rivieren kunnen sterke stromingen hebben. Wie naar iemand toe zwemt, komt zelf in precies dezelfde stroming terecht. Daardoor kan de redder eveneens worden meegesleurd. Je hebt dan niet één persoon in nood, maar mogelijk twee.
Het gevaarlijke is dat stroming vanaf de kant nauwelijks zichtbaar hoeft te zijn. Het water kan rustig lijken terwijl onder het oppervlak veel kracht staat. Ook golven kunnen het moeilijk maken om iemand goed te bereiken. Je eigen zwemvaardigheid wordt daardoor snel minder belangrijk.
Daarom luidt het belangrijkste advies om niet zomaar alleen het water in te gaan. Bel eerst 112 wanneer iemand werkelijk in levensgevaar is. Kijk daarnaast of er een reddingsbrigade, surfer of andere ervaren zwemmer aanwezig is. Zij beschikken mogelijk over geschikte hulpmiddelen.
Voor familieleden kan dat advies moeilijk zijn om op te volgen. Wanneer een kind, partner of vriend in gevaar is, wil je direct helpen. Toch kan een impulsieve reddingspoging de situatie erger maken. Veilig helpen betekent daarom soms juist dat je zelf op de kant blijft.
Zo kun je toch proberen te helpen
Wanneer je toch het water ingaat, is contact met de kant belangrijk. Gebruik bijvoorbeeld een stevig touw wanneer dat beschikbaar is. Daarmee kunnen anderen je terugtrekken wanneer je zelf in problemen komt. Ook kan een groep mensen vanaf de kant ondersteuning bieden.
In sommige situaties kunnen mensen een menselijke ketting vormen. Daarbij blijft iedereen met elkaar verbonden en blijft iemand dicht bij de kant. Toch blijft zo’n poging afhankelijk van de omstandigheden. Bij sterke stroming of hoge golven blijft het risico zeer groot.
Kijk daarom eerst of er reddingsmiddelen in de buurt hangen. Op stranden en recreatiegebieden zijn soms reddingsboeien aanwezig. Zo’n hulpmiddel kun je richting het slachtoffer gooien zonder zelf ver het water in te gaan. Dat is vaak veiliger dan rechtstreeks naar iemand zwemmen.
Vooraf nadenken kan eveneens veel verschil maken. Controleer bij een strandbezoek of er toezicht van een reddingsbrigade aanwezig is. Kijk ook naar de vlaggen en waarschuwingen langs het strand. Die geven informatie over de omstandigheden in het water.
LEES OOK:Dit gaat jouw sterrenbeeld merken van de zonsverduistering van morgen…
Houd kinderen en andere familieleden bovendien voortdurend goed in de gaten. Dat geldt vooral wanneer zij in open water zwemmen. Zorg daarnaast dat je telefoon bereikbaar blijft voor noodgevallen. Hoe sneller hulp wordt ingeschakeld, hoe groter de kans op een goede afloop.
Wie niet kan zwemmen, moet volgens de Reddingbrigade helemaal niet diep het water ingaan. Afkoelen kan ook door alleen met de voeten het water in te gaan. Daarvoor hoef je geen risico te nemen in dieper water.
Jaarlijks veel verdrinkingsslachtoffers
In 2024 verdronken ongeveer 140 mensen in Nederland. Daarvan waren ongeveer honderd slachtoffers inwoners van Nederland. De overige slachtoffers kwamen uit andere landen. Het aantal verdrinkingen blijft volgens de beschikbare cijfers al enkele jaren redelijk stabiel.
Tegelijkertijd brengen Nederlanders steeds meer tijd rond het water door. Mensen blijven tegenwoordig bijvoorbeeld langer op het strand na een werkdag. Ook zijn er meer stadsstranden, recreatiegebieden en horecazaken aan het water. Daardoor ontstaan meer momenten waarop mensen kunnen gaan zwemmen.
Volgens de Reddingbrigade kan het aantal verdrinkingen nog verder omlaag. Goed leren zwemmen blijft daarvoor erg belangrijk. Ook voldoende toezicht bij populaire zwemplekken kan helpen. Gemeenten en provincies kunnen daarin volgens de organisatie een belangrijke rol spelen.
Toch begint veiligheid ook bij zwemmers zelf. Overschat je eigen mogelijkheden niet en let goed op waarschuwingen. Ga bij problemen niet zonder nadenken achter iemand aan. Bel hulpdiensten en gebruik reddingsmiddelen wanneer die beschikbaar zijn.
Een reddingspoging komt meestal voort uit de beste bedoelingen. Maar in open water kan één verkeerde beslissing grote gevolgen hebben. Juist daarom is het belangrijk om kalm te blijven en veilig te handelen. Daarmee bescherm je niet alleen het slachtoffer, maar ook jezelf.
Bron: RTL Nieuws
