Je hartslag vertelt veel over wat er in je lichaam gebeurt. In rust klopt een volwassen hart meestal tussen 60 en 100 keer per minuut. Toch kan een lagere hartslag ook heel normaal zijn. Dat geldt bijvoorbeeld tijdens de slaap of bij mensen die veel sporten.  
Een trage hartslag wordt in medische termen bradycardie genoemd. Daarbij ligt de hartslag meestal onder de 60 slagen per minuut. Dat hoeft niet meteen gevaarlijk te zijn. Pas wanneer het hart onvoldoende bloed rondpompt, kunnen er vervelende klachten ontstaan.
Wat is bradycardie?
Je hartslag verandert voortdurend gedurende de dag. Tijdens beweging heeft je lichaam meer zuurstof nodig. Je hart gaat daardoor sneller kloppen om voldoende bloed rond te pompen. Wanneer je slaapt of rustig op de bank zit, daalt je hartslag juist.
Bij bradycardie klopt het hart langzamer dan gebruikelijk. Artsen spreken meestal over een hartslag onder de 60 slagen per minuut. Toch betekent zo’n meting niet automatisch dat er iets mis is. Bij gezonde jonge mensen en sporters kan een lage rusthartslag heel normaal zijn.
Getrainde sporters hebben vaak een sterk hart. Daardoor kan het hart met iedere slag meer bloed rondpompen. Het hoeft daardoor minder vaak te kloppen om hetzelfde werk te verrichten. Ook tijdens diepe slaap kan de hartslag behoorlijk dalen zonder dat dit gevaarlijk is.
Anders wordt het wanneer het lichaam door die lage hartslag onvoldoende zuurstofrijk bloed krijgt. Je hersenen en andere organen kunnen daar last van krijgen. Daardoor kunnen klachten ontstaan die je niet zomaar moet negeren. Vooral een combinatie van verschillende symptomen verdient aandacht.
Deze 7 klachten kunnen bij een lage hartslag horen
Een lage hartslag geeft lang niet altijd merkbare klachten. Sommige mensen ontdekken het toevallig tijdens het meten van hun pols. Andere mensen merken juist duidelijk dat hun lichaam anders reageert. Dat gebeurt vooral wanneer het hart te weinig bloed door het lichaam pompt.
Een veelvoorkomende klacht is duizeligheid. Je kunt bijvoorbeeld licht in je hoofd worden wanneer je plotseling opstaat. Ook bijna flauwvallen of daadwerkelijk bewusteloos raken kan voorkomen. Dat kan gebeuren wanneer de hersenen tijdelijk minder zuurstofrijk bloed ontvangen.
Ook opvallende vermoeidheid kan een signaal zijn. Je voelt je dan bijvoorbeeld uitgeput zonder dat je veel hebt gedaan. Zelfs simpele activiteiten kunnen ineens zwaar aanvoelen. Sommige mensen merken daarnaast dat hun concentratie slechter wordt of dat ze vergeetachtiger zijn.
LEES OOK:Heftig vakantiedrama in attractiepark: negen minderjarige gewonden
Deze zeven klachten kunnen passen bij een te langzaam kloppend hart:
- duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd;
- flauwvallen of het gevoel dat je bijna flauwvalt;
- hartkloppingen of een vreemd gevoel rond het hartritme;
- sterke vermoeidheid zonder duidelijke verklaring;
- problemen met concentreren;
- pijn of druk op de borst;
- verwarring of problemen met het geheugen.
Niet iedereen krijgt precies dezelfde klachten. De ernst hangt ook af van hoe langzaam het hart klopt. Daarnaast spelen leeftijd en algemene gezondheid een rol. Iemand met andere hartproblemen kan bijvoorbeeld sneller klachten krijgen dan een gezond persoon.
Wanneer moet je medische hulp zoeken?
Een lage hartslag zonder klachten is lang niet altijd reden tot paniek. Het wordt anders wanneer er plotseling ernstige symptomen ontstaan. Pijn op de borst verdient bijvoorbeeld altijd aandacht. Zeker wanneer die klacht samen voorkomt met duizeligheid of benauwdheid.
Ook flauwvallen kan een alarmsignaal zijn. Hetzelfde geldt voor ernstige moeite met ademhalen. Zulke klachten kunnen namelijk ook passen bij andere hartproblemen. Volgens medische richtlijnen is snelle medische beoordeling dan belangrijk.
Heb je mildere klachten die regelmatig terugkomen? Maak dan een afspraak met de huisarts. Denk bijvoorbeeld aan terugkerende duizeligheid, vermoeidheid of een opvallend lage rusthartslag. Een arts kan beoordelen of aanvullend onderzoek nodig is.
Vaak wordt eerst naar je medische voorgeschiedenis gekeken. Ook kan een arts je hartslag en bloeddruk meten. Een hartfilmpje kan vervolgens meer duidelijkheid geven over het ritme. Soms is langere registratie nodig om afwijkingen te ontdekken.
Meet je zelf een lage hartslag met een smartwatch? Zie zo’n meting dan vooral als een aanwijzing. Een horloge kan handig zijn, maar stelt geen medische diagnose. Bij aanhoudende klachten blijft beoordeling door een arts belangrijk.
Mogelijke oorzaken van een trage hartslag
Er bestaan verschillende mogelijke oorzaken voor bradycardie. Soms heeft het simpelweg te maken met een goede lichamelijke conditie. Ook tijdens de slaap kan de hartslag vanzelf dalen. In andere gevallen ligt er wel een medische oorzaak achter.
Veroudering kan invloed hebben op het elektrische systeem van het hart. Ook schade na een hartinfarct kan het hartritme veranderen. Daarnaast kunnen bepaalde aangeboren hartproblemen of ontstekingen invloed hebben. Problemen met de elektrische geleiding van het hart kunnen eveneens bradycardie veroorzaken.
Ook medicijnen kunnen een rol spelen. Sommige middelen tegen hartproblemen kunnen de hartslag bewust verlagen. Ook bepaalde kalmerende middelen en andere medicijnen kunnen invloed hebben. Stop nooit zelf met medicijnen wanneer je een lage hartslag meet.
Een traag werkende schildklier is eveneens een mogelijke oorzaak. Ook veranderingen in mineralen zoals kalium of calcium kunnen het hartritme beïnvloeden. Verder worden slaapapneu en onderliggende hartziekten genoemd als mogelijke oorzaken.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het getal op een hartslagmeter te kijken. De omstandigheden rond die meting zijn minstens zo belangrijk. Een sporter met 50 slagen kan volledig gezond zijn. Iemand met dezelfde hartslag en ernstige klachten heeft mogelijk wel onderzoek nodig.
Hoe wordt een te lage hartslag behandeld?
Niet iedere vorm van bradycardie hoeft behandeld te worden. Wanneer iemand geen klachten heeft, kan behandeling zelfs helemaal niet nodig zijn. Artsen kijken vooral naar de oorzaak en naar de gevolgen voor het lichaam.
Ligt de oorzaak bijvoorbeeld bij medicijnen, dan kan een arts de behandeling aanpassen. Soms kan een andere dosering of een ander middel helpen. Doe dat uitsluitend in overleg met een arts. Zelf stoppen kan bij sommige medicijnen juist gevaarlijk zijn.
Wanneer een schildklierprobleem de oorzaak is, wordt meestal die aandoening aangepakt. Het hartritme kan daarna weer verbeteren. Hetzelfde geldt wanneer een andere behandelbare oorzaak wordt gevonden. Daarom is een goede diagnose zo belangrijk.
Bij ernstigere problemen met het elektrische systeem van het hart kan een pacemaker nodig zijn. Dit apparaat helpt het hart om voldoende vaak te kloppen. Een pacemaker wordt vooral gebruikt wanneer de trage hartslag duidelijke klachten veroorzaakt.
Een lage hartslag is dus niet automatisch gevaarlijk. Kijk altijd naar het volledige plaatje en naar eventuele klachten. Vooral duizeligheid, flauwvallen, benauwdheid en pijn op de borst verdienen aandacht. Bij twijfel is het verstandig om contact op te nemen met een arts.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie. Het vervangt geen persoonlijk medisch advies, onderzoek of diagnose door een arts.
Bron:Â Margriet
