Het aantal ongelukken op Nederlandse snelwegen richting Duitsland is sinds de invoering van grenscontroles sterk toegenomen. Vooral op de laatste kilometers voor de grens gaat het regelmatig mis. Op sommige trajecten gebeuren inmiddels meerdere ongelukken per week. Volgens cijfers van Rijkswaterstaat ligt het aantal ongevallen op deze wegen ongeveer 250 procent hoger dan in 2023.
Vooral op de A1 en A12 is de stijging groot. Daar ontstaan regelmatig files door Duitse controles. Bestuurders moeten soms plotseling afremmen of van rijstrook wisselen. Niet iedereen merkt dat op tijd. Daardoor ontstaan vooral kop-staartbotsingen, waarbij voertuigen hard op hun voorganger rijden.
Veel meer ongelukken bij de Duitse grens
De stijging is zichtbaar op verschillende snelwegen die Nederland met Duitsland verbinden. Het gaat om de A1, A7, A12, A37 en A76. Op vrijwel al deze wegen nam het aantal geregistreerde ongelukken duidelijk toe. Het gaat dus niet om een eenmalige drukke dag, maar om een opvallende ontwikkeling over een langere periode.
Vooral de cijfers van de A1 springen eruit. In 2023 gebeurden daar acht ongelukken in het onderzochte grensgebied. Inmiddels is dat aantal gestegen naar 42. Dat betekent dat het aantal ongevallen daar ruim vijf keer zo hoog ligt. Ook op de A12 is de stijging groot. Daar nam het aantal ongelukken toe van 22 naar 82.
Op de andere grenswegen is eveneens een duidelijke toename zichtbaar. Opvallend is dat een vergelijkbare stijging elders nauwelijks voorkomt. Op snelwegen zonder Duitse grensovergang bleef het aantal ongelukken ongeveer gelijk. Dat versterkt het vermoeden dat de grenscontroles een belangrijke rol spelen bij de ongevallen.
De problemen begonnen nadat Duitsland strengere controles invoerde. Duitse diensten controleren sindsdien vaker voertuigen die het land binnenrijden. Deze maatregel maakt deel uit van het Duitse migratiebeleid. De controles begonnen in 2024 en worden nog altijd uitgevoerd.
Duitsland wil hiermee ongewenste migratie en grensoverschrijdende criminaliteit tegengaan. Voor het verkeer hebben de controles echter grote gevolgen. Vooral tijdens drukke periodes ontstaan lange files. Bestuurders die de grens naderen, krijgen daardoor te maken met plotselinge opstoppingen.
Verkeer moet plotseling afremmen
De Duitse controles vinden niet altijd op dezelfde manier plaats. Soms wordt verkeer over meerdere rijstroken doorgelaten. Op andere momenten moet vrijwel iedereen naar één rijstrook. Dat zorgt vlak voor de grens voor een soort trechter.
Auto’s en vrachtwagens moeten binnen korte afstand invoegen. De snelheid daalt daardoor vaak plotseling. Bestuurders die achteraan aansluiten, zien de file soms te laat. Vooral bij druk verkeer kan de rij binnen enkele minuten veel langer worden.
Veel automobilisten proberen nog snel van rijstrook te wisselen. Sommigen duiken vlak voor een vrachtwagen in een kleine opening. Dat levert gevaarlijke situaties op. Vrachtwagens hebben namelijk veel meer afstand nodig om tot stilstand te komen.
Wanneer een personenauto plotseling invoegt, blijft er weinig ruimte over. Eén onverwachte remactie kan vervolgens meerdere botsingen veroorzaken. Volgens Rijkswaterstaat gaat het vaak om kop-staartbotsingen. Daarbij rijdt een voertuig tegen de achterkant van een voorganger.
Ook afleiding kan een rol spelen. Bestuurders verwachten op een snelweg meestal dat het verkeer blijft doorrijden. Een onverwachte file vlak voor de grens komt dan als verrassing. Navigatiesystemen waarschuwen soms voor vertraging, maar een file kan sneller ontstaan dan systemen kunnen bijwerken.
Vooral bij regen, mist of duisternis wordt de situatie extra gevaarlijk. Een stilstaande rij auto’s is dan minder goed zichtbaar. Ook buitenlandse bestuurders kennen de verkeerssituatie niet altijd. Daardoor kan het langer duren voordat zij begrijpen waarom het verkeer plotseling afremt.
Vier mensen kwamen om het leven
De sterke stijging gaat niet alleen over blikschade. Sinds de invoering van de controles vielen vier dodelijke slachtoffers. Zij kwamen om bij ongelukken op snelwegen richting de Duitse grens. Dat maakt de discussie over de controles extra ernstig.
Het gaat dus niet alleen om vertraging en economische schade. De verkeersveiligheid staat duidelijk onder druk. Iedere botsing kan bovendien nieuwe files veroorzaken. Hulpdiensten moeten ter plaatse komen en rijstroken worden afgesloten.
Daardoor groeit de rij wachtende voertuigen verder. In zo’n file neemt het risico op een volgend ongeluk opnieuw toe. Bestuurders worden ongeduldig en proberen sneller van rijstrook te wisselen. Ook vermoeidheid kan een rol spelen.
Voor vrachtwagenchauffeurs zijn de vertragingen eveneens lastig. Zij moeten zich houden aan vaste rij- en rusttijden. Een lange grensfile kan hun hele planning in de war sturen. Ook bedrijven die afhankelijk zijn van snelle leveringen merken de gevolgen.
Bewoners en ondernemers in grensgebieden ervaren eveneens overlast. Verkeer zoekt bij lange files soms een alternatieve route. Daardoor worden provinciale wegen en dorpen extra belast. Op rustige wegen kan het ineens veel drukker worden.
Tijdens de vakantieperiode wordt het probleem nog groter. Veel Nederlanders rijden via Duitsland naar andere vakantielanden. De grenswegen krijgen daardoor meer verkeer dan normaal. De combinatie van vakantieverkeer en grenscontroles zorgt dan voor extra lange wachtrijen.
Nederland vraagt Duitsland om maatregelen
De problemen worden inmiddels op landelijk niveau besproken. Zowel het ministerie van Infrastructuur als het ministerie van Asielzaken heeft de situatie aangekaart. Nederland heeft hierover contact gezocht met de Duitse regering.
Daarbij zijn zorgen uitgesproken over de files en de verkeersveiligheid. De hoop is dat Duitsland de controles anders gaat organiseren. Een mogelijke oplossing is het eerder spreiden van verkeer. Ook zouden meer rijstroken beschikbaar kunnen blijven.
Daardoor hoeft het verkeer minder plotseling samen te voegen. Een andere mogelijkheid is het beter aankondigen van de wachtrij. Bestuurders kunnen dan eerder hun snelheid verlagen. Dat verkleint de kans op harde remacties en onverwachte botsingen.
Voorlopig lijkt Duitsland echter niet van plan om met de controles te stoppen. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken wil het beleid voortzetten. Duitsland ziet de controles als een belangrijk onderdeel van het migratiebeleid.
Nederland kan daardoor niet zelfstandig besluiten dat de controles verdwijnen. De controleposten bevinden zich namelijk op Duits grondgebied. Wel kan Nederland blijven aandringen op veiligere maatregelen en een betere organisatie van het verkeer.
De discussie is ingewikkeld, omdat meerdere belangen tegenover elkaar staan. Duitsland wil de grens beter bewaken. Nederland wil voorkomen dat hierdoor gevaarlijke situaties ontstaan. Zolang beide landen geen betere oplossing vinden, blijven de problemen waarschijnlijk bestaan.
Rijkswaterstaat plaatst extra waarschuwingen
Rijkswaterstaat probeert de risico’s ondertussen zoveel mogelijk te beperken. Langs de betrokken snelwegen worden mobiele tekstkarren geplaatst. Daarop verschijnen waarschuwingen voor files, controles en plotseling stilstaand verkeer.
Ook wordt rijstrooksignalering gebruikt. Boven de weg kunnen lagere maximumsnelheden worden aangegeven. Bestuurders krijgen daardoor eerder het signaal dat zij moeten afremmen. Dat kan helpen om harde remacties te voorkomen.
Deze maatregelen lossen het oorspronkelijke probleem echter niet volledig op. Zolang verkeer plotseling wordt samengevoegd, blijven gevaarlijke momenten bestaan. Automobilisten kunnen daarom zelf ook maatregelen nemen om het risico te verkleinen.
Houd ruim afstand en kijk ver vooruit. Wacht niet tot het laatste moment met invoegen. Probeer ook niet snel tussen twee vrachtwagens te duiken. De ruimte lijkt misschien groot genoeg, maar kan snel verdwijnen.
Controleer voor vertrek de actuele verkeersinformatie. Plan extra reistijd wanneer je via Duitsland rijdt. Dat vermindert de neiging om onderweg risico’s te nemen. Bij een plotselinge file is rustig remmen belangrijk.
Waarschuw verkeer achter je eventueel met de alarmlichten. Blijf ook tijdens langzaam rijden voldoende afstand houden. De huidige cijfers laten zien dat de laatste kilometers voor Duitsland extra aandacht vragen.
Zolang Duitsland de grenscontroles voortzet, zullen files waarschijnlijk blijven ontstaan. Rijkswaterstaat kan waarschuwen en snelheden verlagen. Toch blijft ook het gedrag van bestuurders van groot belang.
Wie richting Duitsland rijdt, moet daarom rekening houden met plotseling stilstaand verkeer. Vooral op de A1 en A12 is extra voorzichtigheid nodig. Een paar seconden aandacht kunnen daar een ernstig ongeluk voorkomen.
Bron: Hart van Nederland
