Dat het onrustig is in de wereld merk je niet alleen op het nieuws, maar ook direct bij de benzinepomp en dus in je portomonnee. De prijzen zijn in korte tijd flink gestegen. Sommige kenners vrezen zelfs dat het oude record van 2,50 euro per liter benzine opnieuw in zicht komt. Ook in Duitsland gaan de prijzen omhoog, al blijft tanken daar voorlopig goedkoper dan in Nederland.
Wat eerst misschien voelde als een conflict ver weg, komt nu ineens heel dichtbij. Je ziet het terug op je kassabon bij het tankstation. Brandstof wordt steeds duurder. De gemiddelde adviesprijs voor benzine staat op het hoogste punt sinds 2023. Voor een liter benzine betaal je nu 2,285 euro. Diesel kost gemiddeld 2,092 euro per liter. En volgens experts is dit nog niet het eindpunt.
De grootste stijging moet zelfs nog komen. Volgens brandstofexpert Derk Foolen van UnitedConsumers kan er per liter zomaar 2 cent, 5 cent of zelfs 10 cent bijkomen. Dat betekent dat de prijs opnieuw een flinke sprong kan maken.
Hij legt uit dat de huidige gemiddelde prijs gebaseerd is op cijfers van zaterdag. Inmiddels is de olieprijs verder gestegen, vooral na de Amerikaanse inval in Iran. Die stijging wordt binnenkort verwerkt in de nieuwe adviesprijzen. Daardoor voelen automobilisten de gevolgen met vertraging, maar onvermijdelijk.
Op weg naar een nieuw record
Volgens de brandstofexpert is het einde van de prijsstijging nog niet in zicht. Zolang er onrust is in het Midden-Oosten, blijven olieprijzen hoog. Olie is een wereldwijd verhandeld product. Zodra er spanning ontstaat in belangrijke oliegebieden, reageren de markten direct. Handelaren rekenen op mogelijke tekorten en kopen massaal in. Dat jaagt de prijs verder op.
We komen daardoor steeds dichter bij het oude record van 2,50 euro per liter benzine. Dat record werd gevestigd in 2022, kort na de inval van Rusland in Oekraïne. Toen schoten de energieprijzen wereldwijd omhoog. Niet alleen brandstof werd duurder, maar ook gas en elektriciteit.
Of dat record opnieuw wordt verbroken, durft niemand met zekerheid te zeggen. Commercieel directeur Jan Pieter de Wilde van Kuster Energy zegt dat de geschiedenis zich vaak herhaalt. Wanneer de wereld in brand staat, reageren markten heftig. Mensen raken onzeker en dat zorgt voor extra vraag en soms zelfs paniek.
Volgens hem is één ding duidelijk: de prijzen gaan voorlopig niet omlaag. De markt is nerveus en zolang er geen rust komt, blijven de kosten hoog.
Paniek bij tankstations
Dat de situatie invloed heeft op het gedrag van mensen, merkten ze direct bij Kuster Energy. Dit bedrijf beheert tientallen tankstations in Nederland en Duitsland. Op maandagochtend ging het meteen los. Vanaf zeven uur ’s ochtends kwamen er veel telefoontjes binnen.
Tankstationhouders wilden hun voorraden aanvullen. Ook boeren en ondernemers belden massaal. Iedereen wilde zeker weten dat hun opslagtanks vol zaten. Er ontstond een soort voorzorgsgedrag. Mensen zijn bang dat brandstof nog duurder wordt of tijdelijk moeilijker verkrijgbaar is.
Volgens De Wilde moesten ze die maandag wel tien keer zoveel leveren als op een normale maandag. Tankwagens reden af en aan om aan de vraag te voldoen. Het was extreem druk. Dit soort gedrag zie je vaker in tijden van internationale spanningen. Mensen proberen risico’s voor te zijn.
Dit kan de prijsstijging zelfs versterken. Als veel partijen tegelijk inkopen, stijgt de vraag. En bij hogere vraag en beperkte voorraad gaat de prijs automatisch omhoog.
Ook Duitsland voelt de stijging
De hogere olieprijs is niet alleen in Nederland merkbaar. Over de hele wereld reageren brandstofprijzen op geopolitieke spanningen. Ook in Duitsland zijn de prijzen al weken aan het stijgen.
Gemiddeld kost benzine daar nu 1,776 euro per liter. Voor diesel betaal je ongeveer 1,74 euro. Dat zijn cijfers van vorige week, nog van vóór de inval in Iran. Inmiddels liggen de prijzen hoger. In plaatsen net over de grens, zoals Kleef, betaalde je maandag al rond de 1,83 euro voor E10-benzine.
Toch blijft tanken in Duitsland voordeliger dan in Nederland. Dat komt vooral door lagere belastingen op brandstof. In Nederland bestaat een groot deel van de benzineprijs uit accijns en btw. Daardoor ligt de basisprijs hier structureel hoger.
Maandag was benzine op veel plekken net over de grens ongeveer 10 cent per liter goedkoper. Afhankelijk van locatie en tijdstip kan het verschil zelfs oplopen tot meer dan 20 cent per liter. Voor mensen die dicht bij de grens wonen, kan dat flink schelen op jaarbasis.
Waarom internationale conflicten direct invloed hebben
Veel mensen vragen zich af waarom een conflict in Iran zo’n directe invloed heeft op hun portemonnee. Dat komt doordat Iran een belangrijke speler is op de wereldwijde oliemarkt. Het land beschikt over grote olievoorraden en ligt in een regio waar veel olie wordt geproduceerd en vervoerd.
Wanneer er spanningen ontstaan, vrezen handelaren dat de productie of het transport verstoord raakt. Bijvoorbeeld door sancties, blokkades of militaire acties rond belangrijke zeestraten zoals de Straat van Hormuz. Via die route wordt een groot deel van de wereldolie vervoerd.
Als er ook maar een kleine kans bestaat op verstoring, stijgt de olieprijs direct. De markt reageert vaak al op verwachtingen, niet alleen op feitelijke tekorten. Daardoor kan de prijs al omhoogschieten voordat er daadwerkelijk minder olie beschikbaar is.
Wat kun je als automobilist doen
Voor jou als automobilist is het lastig om invloed uit te oefenen op wereldpolitiek. Toch zijn er manieren om de schade te beperken. Je kunt bijvoorbeeld prijzen vergelijken via apps of websites. Vaak verschillen de prijzen per tankstation flink.
Ook tanken op een rustig moment kan soms schelen. Sommige stations passen hun prijzen meerdere keren per dag aan. Daarnaast kan het lonen om net over de grens te tanken als je daar in de buurt woont.
Verder kun je besparen door zuiniger te rijden. Rustig optrekken, op tijd schakelen en je bandenspanning goed controleren helpen om brandstofverbruik te verlagen. Kleine aanpassingen kunnen op jaarbasis tientallen euro’s schelen.
Onzekere vooruitzichten
Hoe de prijzen zich de komende weken precies ontwikkelen, durven experts niet te voorspellen. Alles hangt af van de situatie in het Midden-Oosten. Als de spanningen afnemen, kan de olieprijs stabiliseren. Maar als het conflict verder escaleert, zijn nieuwe stijgingen waarschijnlijk.
Wat wel duidelijk is, is dat brandstof sterk afhankelijk blijft van internationale gebeurtenissen. De wereld is economisch nauw met elkaar verbonden. Een conflict duizenden kilometers verderop kan binnen enkele dagen voelbaar zijn in Nederland.
Voorlopig lijkt het erop dat automobilisten rekening moeten houden met hogere kosten. Of het oude record van 2,50 euro per liter opnieuw wordt gehaald, blijft onzeker. Maar dat de prijs voorlopig onder druk blijft staan, daar zijn deskundigen het over eens.
De situatie laat opnieuw zien hoe kwetsbaar de energiemarkt is. Zolang olie een belangrijke rol speelt in onze economie, blijven geopolitieke spanningen invloed hebben op wat jij uiteindelijk aan de pomp betaalt.
