Wat is een normale lichaamstemperatuur? Jarenlang heb je waarschijnlijk geleerd dat 37 graden Celsius de standaard is. Alles daarboven zou koorts zijn, zeker vanaf 38 graden. Dat idee zit bij veel mensen nog steeds in het hoofd. Toch laat nieuw onderzoek zien dat dit beeld niet helemaal klopt. De gemiddelde lichaamstemperatuur blijkt in de loop der jaren te zijn veranderd. Wat betekent dat voor jou?
De gemiddelde lichaamstemperatuur ligt tegenwoordig lager dan vroeger. Daarnaast verschilt de normale waarde sterk per persoon. Er is dus niet één getal dat voor iedereen geldt.
Onderzoek naar de kerntemperatuur
In 1851 concludeerde de Duitse arts Carl Reinhold August Wunderlich dat de gemiddelde kerntemperatuur van een gezond mens 37 graden Celsius is. Hij deed duizenden metingen bij patiënten. Voor die tijd was dat bijzonder uitgebreid onderzoek. Toch gebruikte hij thermometers die minder precies waren dan de apparaten die we nu kennen.
Veel later hebben onderzoekers van Stanford University oude en nieuwe gegevens naast elkaar gelegd. Ze analyseerden meer dan een half miljoen temperatuurmetingen uit de periode 1860 tot 2017. Door die grote hoeveelheid data konden ze zien hoe de lichaamstemperatuur zich door de jaren heen heeft ontwikkeld.
Uit hun analyse bleek dat de gemiddelde lichaamstemperatuur langzaam is gedaald. Mannen die rond het jaar 2000 zijn geboren, hebben gemiddeld een lichaamstemperatuur die ongeveer 0,59 graden lager ligt dan mannen uit het begin van de 19e eeuw. Bij vrouwen is die daling gemiddeld 0,32 graden. Van vrouwen zijn pas betrouwbare metingen beschikbaar vanaf ongeveer 1890.
Wetenschappers denken dat deze verandering meerdere oorzaken heeft. In de 19e eeuw kwamen infecties en ontstekingen vaker voor. Het lichaam stond daardoor vaker in een lichte staat van ontsteking. Tegenwoordig leven we in schonere omstandigheden en hebben we betere medische zorg. Dat kan invloed hebben op onze gemiddelde lichaamstemperatuur.
Wat is tegenwoordig een normale lichaamstemperatuur?
Je lichaam maakt voortdurend warmte aan. Die warmte is nodig om organen goed te laten werken. Je hart klopt, je hersenen zijn actief en je spieren bewegen. Dat kost energie en daarbij komt warmte vrij.
Toch is je lichaamstemperatuur geen vast getal. Wat voor jou normaal is, kan voor iemand anders net iets anders zijn. Als jouw temperatuur een beetje hoger of lager is dan 37 graden, betekent dat niet automatisch dat je ziek bent.
Er zijn veel factoren die je temperatuur beïnvloeden. Leeftijd speelt een rol. Ook je geslacht kan verschil maken. Het tijdstip van de dag is belangrijk, net als hoeveel je beweegt. Voeding, hormonale schommelingen en menstruatie kunnen ook invloed hebben. Daarnaast maakt het uit hoe je meet: via de mond, rectaal of onder de oksel.
Je lichaamstemperatuur verandert bovendien gedurende de dag. In de vroege ochtend is je temperatuur meestal het laagst. In de namiddag en avond ligt die vaak iets hoger. Het is dus normaal dat je op één dag verschillende waarden meet.
De gemiddelde lichaamstemperatuur in cijfers
Het vaststellen van één gemiddelde lichaamstemperatuur is lastig. Waar vroeger 37 graden als norm werd gezien, werd dit in 1992 al aangepast naar 36,8 graden. Recente onderzoeken laten zien dat de gemiddelde waarde tegenwoordig rond de 36,8 graden ligt. In sommige studies komt zelfs een gemiddelde van 36,4 graden naar voren.
Dat betekent niet dat 37 graden ineens afwijkend is. Het laat vooral zien dat het menselijk lichaam geen vaste standaard heeft die voor iedereen geldt. Kleine verschillen zijn normaal.
Experts bespreken daarom of medische richtlijnen rond koorts misschien moeten worden aangepast. Wat voor de één een lichte verhoging is, kan voor de ander een duidelijk signaal van ziekte zijn. Het draait dus steeds meer om persoonlijke waarden in plaats van één vaste grens.
Normale lichaamstemperatuur per leeftijd
Globaal worden er richtlijnen gebruikt om te bepalen wat normaal is. Bij baby’s en jonge kinderen ligt de temperatuur meestal tussen 36 en 37 graden. Hun lichaam is nog volop in ontwikkeling en reageert sneller op infecties.
Bij volwassenen ligt de normale temperatuur vaak tussen 35 en 37 graden. Dat is een vrij brede marge. Binnen die grenzen kan jouw persoonlijke normale waarde net iets hoger of lager liggen.
Bij senioren ligt de lichaamstemperatuur vaak iets lager dan bij jongere volwassenen. Een temperatuur van 36 graden kan voor een oudere heel normaal zijn. Daardoor kan een kleine stijging al belangrijk zijn, ook als de temperatuur nog geen 38 graden bereikt.
Extra aandacht voor 60-plussers
Naarmate je ouder wordt, verandert je lichaam. De temperatuurregulatie werkt minder efficiënt. Ouderen zweten minder snel en bloedvaten reageren trager op warmte of kou. Ook neemt het dorstgevoel af, waardoor uitdroging sneller kan optreden.
Daarnaast bevat het lichaam van ouderen minder water. Waar jongeren gemiddeld uit ongeveer 65 procent water bestaan, ligt dat bij ouderen rond de 50 procent. Dit maakt hen gevoeliger voor temperatuurschommelingen.
Koorts of ziekte kan zich bij ouderen anders uiten. Soms stijgt de temperatuur nauwelijks, terwijl er toch sprake is van een infectie. In plaats van hoge koorts zie je bijvoorbeeld plotselinge vermoeidheid, verwardheid of minder eetlust.
Ook kleine temperatuurstijgingen ten opzichte van iemands eigen normale waarde kunnen belangrijk zijn. Daarom is het verstandig om je temperatuur altijd op hetzelfde moment van de dag en op dezelfde manier te meten. Zo leer je wat voor jou normaal is.
Wanneer spreken we van koorts?
Traditioneel werd 38 graden gezien als de grens voor koorts. Dat getal wordt nog steeds vaak gebruikt. Toch is het goed om verder te kijken dan alleen die grens.
Als jouw normale temperatuur bijvoorbeeld 36,3 graden is, kan een stijging naar 37,8 graden voor jou al een duidelijke verandering zijn. Zeker als je je daarbij ziek voelt, rillerig bent of pijn hebt.
Bij ouderen geldt extra dat je niet alleen naar het getal moet kijken. Hoe iemand zich voelt, is minstens zo belangrijk. Verwardheid, sufheid of plotselinge achteruitgang kunnen tekenen zijn van een infectie, zelfs zonder hoge koorts.
Veilig omgaan met temperatuurwisselingen
Temperatuur speelt niet alleen een rol bij ziekte, maar ook bij weersomstandigheden. Bij warm weer is het extra belangrijk om voldoende te drinken. Vooral ouderen lopen risico op uitdroging.
Tijdens hitte wordt vaak geadviseerd om minimaal 2,5 liter vocht per dag te drinken, tenzij een arts iets anders adviseert. Zoek daarnaast verkoeling op en vermijd zware inspanning tijdens de heetste uren van de dag.
Voel je je niet lekker? Meet dan gerust meerdere keren per dag je temperatuur. Zo krijg je inzicht in het verloop. Schrijf de waarden eventueel op, zodat je veranderingen beter kunt volgen.
Ook bij kou is het belangrijk om alert te zijn. Een te lage lichaamstemperatuur kan gevaarlijk zijn, vooral bij kwetsbare mensen. Zorg daarom voor voldoende warmte in huis en passende kleding.
Advies
37 graden is niet langer dé vaste standaard voor een normale lichaamstemperatuur. Tegenwoordig ligt het gemiddelde rond de 36,8 graden, en soms zelfs iets lager. Toch is er geen universeel getal dat voor iedereen geldt.
Leeftijd, meetmoment en leefstijl spelen allemaal een rol. Wat voor jou normaal is, kan voor iemand anders anders zijn. Daarom is het belangrijk om je eigen basiswaarde te kennen.
Vooral als je ouder bent dan 60 jaar is het verstandig om alert te zijn op kleine veranderingen. Door regelmatig op dezelfde manier te meten en goed naar je lichaam te luisteren, kun je afwijkingen sneller opmerken. Dat helpt om gezondheidsproblemen eerder te signaleren en op tijd actie te ondernemen.
Info Vandaag geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.
Bron: Startpagina
