Heeft u een abonnement bij Odido, het telecombedrijf dat vroeger bekend stond als T-Mobile? Dan heeft u misschien gehoord van het recente datalek. Dat nieuws kan schrikken zijn. Zeker als u zich afvraagt of uw persoonlijke gegevens nu ergens op straat liggen. Veel klanten hopen daarom op een schadevergoeding. Maar voorlopig lijkt die kans klein. Hieronder leest u wat er precies is gebeurd, wat de risico’s zijn en wat u zelf kunt doen.
Welke gegevens zijn er gelekt?
Volgens Odido zijn er geen volledige kopieën van identiteitsbewijzen buitgemaakt. Dat betekent dat er geen scans of foto’s van paspoorten of identiteitskaarten zijn gestolen. Toch zijn er wel bepaalde gegevens uit identiteitsdocumenten in verkeerde handen terechtgekomen. U kunt dan denken aan documentnummers.
Niet iedere klant is op dezelfde manier getroffen. Bij sommige mensen is alleen het documentnummer gelekt. Bij anderen gaat het om naam, adresgegevens en mogelijk een telefoonnummer. Het verschilt dus per persoon welke informatie precies is buitgemaakt.
Dat klinkt misschien minder ernstig dan een volledig identiteitsbewijs. Toch zijn dit wel persoonsgegevens. En persoonsgegevens horen veilig opgeslagen te worden. Veel mensen voelen zich daarom onzeker. Want ook losse gegevens kunnen misbruikt worden, al is het risico anders dan bij een volledig identiteitsbewijs.
Wat kunnen oplichters met deze gegevens doen?
De eerste vraag die veel mensen stellen is: kan iemand nu een lening of abonnement op mijn naam afsluiten? In de meeste gevallen is dat lastig. Criminelen hebben daar meestal een volledige kopie van een identiteitsbewijs voor nodig, inclusief foto en andere kenmerken. Met alleen een naam en documentnummer kunnen zij meestal niet zomaar iets officieel regelen.
Toch betekent dit niet dat er geen gevaar is. Oplichters zijn creatief. Ze gebruiken gestolen gegevens vaak om vertrouwen te winnen. Stel dat iemand uw naam en adres weet. Dan kan die persoon u bellen en zich voordoen als medewerker van uw bank of van een bekende organisatie. Omdat ze al wat informatie over u hebben, lijkt het gesprek betrouwbaar.
Dit soort oplichting heet phishing. U wordt dan via telefoon, e-mail of een berichtje geprobeerd te verleiden om zelf gevoelige informatie te geven. Denk aan uw wachtwoord, pincode of inlogcodes voor internetbankieren. Soms wordt u onder druk gezet. Bijvoorbeeld met een verhaal dat er iets mis is met uw rekening en dat u direct moet handelen.
De Autoriteit Persoonsgegevens, de Nederlandse toezichthouder op privacy, liet eerder weten dat vorig jaar ongeveer 1,5 miljoen mensen in Nederland slachtoffer werden van een cyberaanval. Dat laat zien hoe groot het probleem is. Door dat soort aanvallen komen mensen vaker in een situatie terecht waarin zij extra risico lopen om opgelicht te worden.
Volgens Odido heeft ook het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude bevestigd dat met de gestolen gegevens geen nieuwe identiteitskaarten, bankrekeningen of telefoonabonnementen kunnen worden aangevraagd. Dat geeft enige geruststelling. De kans dat iemand echt officieel iets op uw naam zet, is klein. Maar u moet wel alert blijven op slimme oplichters die zich anders voordoen dan ze zijn.
Kunnen klanten al schadevergoeding krijgen?
Veel klanten denken: mijn gegevens zijn gelekt, dus ik heb recht op een vergoeding. Dat klinkt logisch. Toch ligt het juridisch ingewikkeld. Odido heeft laten weten dat er op dit moment geen schadevergoeding wordt uitgekeerd.
Zelf naar de rechter stappen lijkt volgens juristen weinig kans van slagen te hebben. Als u schadevergoeding wilt eisen, moet u namelijk bewijzen dat Odido niet genoeg heeft gedaan om uw gegevens te beschermen. Dat is lastig. U heeft daarvoor concrete aanwijzingen nodig dat het bedrijf nalatig is geweest.
Op dit moment is dat bewijs er nog niet. Bovendien moet u aantonen dat u persoonlijk schade heeft geleden door juist dit datalek. Stel dat uw gegevens eerder ook al bij een ander bedrijf zijn gelekt. Dan is het moeilijk om te bewijzen dat eventuele schade door dit specifieke incident komt.
Dat maakt een juridische procedure ingewikkeld en vaak ook kostbaar. Voor veel mensen is dat een reden om af te wachten.
Wanneer is Odido wél verantwoordelijk?
In Nederland en de rest van Europa geldt de privacywet AVG, wat staat voor Algemene Verordening Gegevensbescherming. Deze wet verplicht bedrijven om zorgvuldig om te gaan met persoonsgegevens. Ze moeten passende beveiligingsmaatregelen nemen om gegevens te beschermen tegen diefstal of misbruik.
Als blijkt dat Odido zich niet aan deze regels heeft gehouden, kan het bedrijf alsnog aansprakelijk worden gesteld. Maar daarvoor moet eerst worden vastgesteld dat er daadwerkelijk sprake is van een overtreding van de AVG.
De Autoriteit Persoonsgegevens onderzoekt de zaak. Zo’n onderzoek kost tijd. De toezichthouder moet precies nagaan wat er is gebeurd, welke beveiliging er was en of die voldoende was volgens de wet. Dat kan maanden of zelfs jaren duren.
Pas als de Autoriteit Persoonsgegevens tot een duidelijke conclusie komt, kan een rechter eventueel oordelen dat Odido schadevergoeding moet betalen. Tot die tijd blijft het onzeker. Juristen geven aan dat dit soort officiële uitspraken vaak meerdere jaren op zich laten wachten.
Kan ik mijn contract bij Odido stoppen?
Misschien denkt u: als mijn gegevens niet veilig zijn, wil ik mijn abonnement opzeggen. Volgens Odido is het datalek geen geldige reden om het contract kosteloos te beëindigen. Dat betekent dat u zich nog steeds moet houden aan de voorwaarden van uw abonnement.
U kunt het contract dus niet zomaar zonder kosten stopzetten. Ook een speciale coulanceregeling is er op dit moment niet. Dat kan voor sommige klanten frustrerend zijn. Zij voelen zich misschien niet meer prettig bij het idee dat hun gegevens in het systeem van het bedrijf staan.
Wat kunt u wél doen?
Hoewel u misschien geen directe schadevergoeding krijgt en uw contract niet zomaar kunt stoppen, kunt u wel zelf maatregelen nemen. Zo verkleint u de kans dat iemand misbruik maakt van uw gegevens.
Let goed op bij vreemde telefoontjes, e-mails of berichten. Wordt u gebeld door iemand die zegt van uw bank te zijn? Hang op en bel zelf het officiële nummer van uw bank terug. Zo weet u zeker dat u met de juiste partij spreekt.
Geef nooit uw pincode, wachtwoord of andere persoonlijke gegevens aan iemand die u onverwacht benadert. Geen enkele betrouwbare organisatie vraagt daar zomaar om via telefoon of e-mail.
Controleer e-mails altijd goed. Kijk naar het e-mailadres van de afzender. Ziet u vreemde tekens of een afwijkende domeinnaam? Dan is de kans groot dat het om een nepbericht gaat. Let ook op taalgebruik. Veel phishingmails bevatten spelfouten of rare zinnen.
Gebruik daarnaast verschillende wachtwoorden voor verschillende websites en apps. Als één account wordt gehackt, kunnen criminelen dan niet meteen bij al uw andere accounts. Overweeg ook om tweestapsverificatie in te schakelen. Dan moet u naast uw wachtwoord nog een extra code invoeren.
Het kan ook verstandig zijn om uw bankrekening en andere belangrijke accounts regelmatig te controleren. Ziet u een transactie die u niet herkent? Neem dan direct contact op met uw bank.
Een datalek zorgt voor onzekerheid. Het idee dat uw gegevens ergens rondgaan, voelt niet prettig. Toch is het belangrijk om rustig te blijven en goed geïnformeerd te zijn. De kans op direct misbruik lijkt klein, maar waakzaamheid blijft nodig. Door alert te zijn en uw digitale beveiliging serieus te nemen, kunt u veel problemen voorkomen.
