Veel mensen maken zich weinig zorgen over hun slaap. Een korte nacht voelt vervelend, maar lijkt onschuldig. Vaker wakker worden hoort er volgens velen bij. Ook laat naar bed gaan wordt vaak goedgepraat. Toch waarschuwt neuroloog en somnoloog Raymond Vogels voor dit denken. Kleine klachten verdwijnen niet altijd vanzelf.
Volgens hem is het idee hardnekkig dat lichte slaapproblemen vanzelf overgaan. Dat klopt meestal niet. Wanneer klachten terugkomen of aanhouden, wijst dat vaak op iets anders. Het probleem zit dan dieper. Wie dat negeert, loopt risico op grotere gezondheidsproblemen.
Slaap beïnvloedt bijna alles in het lichaam. Van stemming tot concentratie en herstel. Wie slecht slaapt, merkt dat vaak eerst overdag. Toch wordt de oorzaak zelden aangepakt. Daardoor blijven klachten bestaan en nemen ze soms toe.
Kleine klachten kunnen grote gevolgen hebben
In zijn praktijk ziet Vogels vaak dezelfde patronen. Mensen wennen aan slecht slapen. Ze vinden het normaal en zoeken geen hulp. Dat is volgens hem gevaarlijk. Enkele veelvoorkomende problemen verdienen extra aandacht.
Chronische insomnie
Langdurige slapeloosheid wordt vaak gebagatelliseerd. Mensen zeggen dat ze nu eenmaal slecht slapen. Dat is volgens Vogels een misvatting. Aanhoudende insomnie put het lichaam uit. Het vergroot de kans op depressie, angst en hartproblemen.
Ook het denkvermogen kan achteruitgaan. Concentratie en geheugen lijden eronder. Insomnie staat bovendien zelden op zichzelf. Het vergroot de kans op andere slaapstoornissen. Daarom is negeren geen goede keuze.
Snurken
Snurken wordt vaak gezien als hinderlijk voor de omgeving. Toch kan het meer betekenen. Volgens Vogels kan snurken wijzen op beginnende slaapapneu. Zelfs een milde vorm verhoogt het risico op hoge bloeddruk en hartritmestoornissen.
Veel mensen merken het probleem niet op. Ze wennen aan het geluid of slapen alleen. Daardoor blijft het onder de radar. Dat maakt het lastig om tijdig in te grijpen.
Structureel te weinig slapen
Veel volwassenen slapen minder dan zes uur per nacht. Ze voelen zich vaak prima en zien geen probleem. Dat gevoel is misleidend. Het lichaam kan tijdelijk compenseren. De schade bouwt zich ondertussen op.
Langdurig slaaptekort verhoogt het risico op overgewicht en diabetes type 2. Ook hartziekten komen vaker voor. Daarnaast neemt de kans op ongelukken toe. Vooral in het verkeer kan dat gevaarlijk zijn.
REM-slaap gedragsstoornis
Een minder bekende stoornis is REM-slaap gedragsstoornis. Hierbij voert iemand dromen uit tijdens de slaap. Het gaat verder dan praten of bewegen. Mensen kunnen slaan, schreeuwen of uit bed springen.
Dit gedrag lijkt soms onschuldig. Toch kan het een vroege aanwijzing zijn voor neurologische aandoeningen. De ziekte van Parkinson is daar een voorbeeld van. Daarom is herkenning belangrijk.
Wanneer moet je klachten serieus nemen
Veel slaapproblemen beginnen klein. Juist daarom is alertheid nodig. Vogels benadrukt een duidelijke grens. Wanneer klachten langer dan drie maanden aanhouden, moet je actie ondernemen. De ernst maakt dan minder uit. Er zijn signalen die extra waarschuwen. Deze tekenen wijzen vaak op een onderliggend probleem:
Klachten die langer dan drie maanden blijven
Sufheid of concentratieproblemen overdag
Meer prikkelbaarheid of geheugenverlies
Slechter functioneren op werk of studie
Veel cafeïne gebruiken om wakker te blijven
Dutjes overdag of alcohol gebruiken om te slapen
Slaperigheid tijdens autorijden of bijna-ongevallen
Bestaande aandoeningen zoals obesitas of hoge bloeddruk
Duidelijke verergering van klachten
Volgens Vogels vormen deze signalen samen een duidelijk beeld. Dan is het geen tijdelijk probleem meer. Vroeg onderzoek kan veel ellende voorkomen.
Misverstanden houden problemen in stand
Veel mensen zoeken geen hulp door hardnekkige mythes. Vogels ziet deze misverstanden dagelijks terug.
Snurken is alleen vervelend
Snurken kan wijzen op verhoogde luchtwegweerstand. Het kan een voorstadium zijn van slaapapneu. Dat maakt het medisch relevant.
Slaapmedicatie lost alles op
Slaapmiddelen pakken de oorzaak niet aan. Ze onderdrukken klachten tijdelijk. Daarnaast kunnen ze afhankelijkheid veroorzaken. Ook verstoren ze de natuurlijke slaapstructuur.
Slaapproblemen horen bij ouder worden
Slaap verandert met leeftijd, maar klachten horen er niet bij. Aanhoudende problemen wijzen meestal op een stoornis. Dat geldt ook bij drukte of stress.
Mijn wearable zegt dat ik slecht slaap
Vogels is kritisch over slaaptrackers. Ze meten vooral beweging. De uitkomsten zijn schattingen. Dat kan onnodige onrust veroorzaken.
Vroeg ingrijpen maakt verschil
Slaapproblemen die blijven of erger worden zijn zelden onschuldig. Zeker niet wanneer ze het dagelijks functioneren beïnvloeden. Te vaak wachten mensen tot klachten ernstig zijn. Dat is niet nodig.
Vroeg onderzoek kan helpen om oorzaken te vinden. Soms zijn aanpassingen genoeg. Denk aan slaaptijden, licht en rust. In andere gevallen is behandeling nodig. Hoe eerder je begint, hoe beter het resultaat.
Goede slaap is geen luxe. Het is een basisbehoefte. Wie signalen serieus neemt, beschermt zijn gezondheid. Kleine klachten verdienen aandacht. Dat voorkomt grotere problemen later.
Bron: Flair
