Winkeldiefstal is al jaren een probleem, maar de laatste tijd neemt het flink toe. Vooral supermarkten merken dat er vaker producten verdwijnen zonder betaling. Een opvallend deel van deze diefstallen gebeurt bij zelfscankassa’s. Dat zorgt voor zorgen bij winkels en roept vragen op bij klanten.
Winkeldiefstal neemt snel toe
Supermarktketens zien het aantal diefstallen duidelijk stijgen. Bij Jumbo gaat het om een flinke financiële schade. Alleen al in 2023 verdween ongeveer één procent van de totale omzet door niet afgerekende producten.
Dat klinkt misschien klein, maar het gaat om grote bedragen. Op jaarbasis komt dit neer op ongeveer 100 miljoen euro. Volgens woordvoerder Jeroen van der Aart is dat een verdubbeling vergeleken met eerdere jaren.
Deze stijging wordt als zorgelijk gezien. Supermarkten hebben te maken met hogere kosten en dunne marges. Elke vorm van verlies heeft direct invloed op prijzen en investeringen.
Ook landelijke cijfers laten zien dat winkeldiefstal een serieus probleem blijft. Volgens het CBS werden in 2023 ruim 45.000 gevallen geregistreerd. In 2024 lag dat aantal iets lager, rond de 39.400.
De cijfers over 2025 worden pas later bekendgemaakt. Toch verwachten veel experts dat het probleem blijft bestaan. Zeker zolang prijzen hoog blijven en zelfscankassa’s populair zijn.
Zelfscankassa’s maken diefstal makkelijker
Een groot deel van de diefstallen gebeurt bij zelfscankassa’s. Ongeveer een derde van alle gevallen speelt zich daar af. Dat is geen toeval, zeggen supermarkten.
Bij zelfscannen is er minder direct toezicht. Klanten scannen hun producten zelf en betalen daarna. Dat systeem vraagt om eerlijkheid en oplettendheid.
Het is daar eenvoudiger om een product niet te scannen. Een item kan onderin de tas blijven liggen. Soms gebeurt dat per ongeluk, soms bewust.
Vooral dure producten zijn populair bij diefstal. Denk aan kip, vlees en vis. Ook koffie, tandpasta en verzorgingsproducten worden vaak meegenomen.
Volgens Jumbo speelt ook de prijsstijging een rol. Boodschappen zijn duurder geworden. Dat kan sommige mensen verleiden om regels te overtreden.
Toch benadrukken supermarkten dat dit geen excuus is. Diefstal blijft strafbaar, ongeacht de reden.
Maatregelen tegen diefstal
Supermarkten nemen steeds meer maatregelen om diefstal te voorkomen. Sommige ketens verminderen het aantal zelfscankassa’s. Ze kiezen weer vaker voor traditionele kassa’s.
Andere winkels investeren in technologie. Denk aan slimme camera’s en beeldherkenning. Deze systemen kunnen afwijkend gedrag signaleren.
Bij een filiaal van ALDI in Utrecht werd geëxperimenteerd met sensoren. Deze registreerden welke producten klanten bij zich hadden.
Ook Jumbo zet in op zichtbare en onzichtbare maatregelen. Cameratoezicht wordt uitgebreid. Daarnaast worden steekproeven slimmer uitgevoerd.
Medewerkers krijgen training om opvallend gedrag te herkennen. Ze letten op patronen, zonder klanten direct te beschuldigen.
Wat precies als verdacht gedrag geldt, wordt niet gedeeld. Volgens Jumbo is dat bewust. Te veel uitleg zou winkeldieven juist helpen.
Per ongeluk of bewust meenemen
Er zit een groot verschil tussen iets vergeten en bewust stelen. Dat benadrukken supermarkten duidelijk. Bij zelfscannen vergeet bijna iedereen weleens een product.
In zulke gevallen is er meestal begrip. Vaak kan de klant het product alsnog betalen. Soms mag iemand gewoon doorlopen na correctie.
Toch wordt elke situatie apart beoordeeld. Medewerkers kijken naar meerdere factoren. Is het de eerste keer? Gaat het om een klein bedrag?
Als er sprake is van een duidelijke poging tot diefstal, zijn de gevolgen anders. Dan grijpt de supermarkt in.
Volgens Jumbo zijn er drie mogelijke maatregelen. Er kan een winkelverbod worden opgelegd. Ook kan er aangifte worden gedaan bij de politie.
Daarnaast kan een schadevergoeding worden gevraagd. Deze vergoeding ligt boven de 180 euro. Dat bedrag staat los van de waarde van het product.
Een vergeten kipfilet kan zo ineens erg duur worden. Dat moet afschrikken en herhaling voorkomen.
Gevolgen voor klanten
Welke maatregel wordt toegepast, verschilt per situatie. De beslissing ligt bij de filiaalmanager of franchisenemer. Er is geen vaste standaard.
Onderhandelen over de maatregel is niet mogelijk. De supermarkt bepaalt wat passend is. Daarbij wordt wel gekeken naar de omstandigheden.
Als iemand vaker wordt betrapt, wordt strenger opgetreden. Een boete alleen is dan niet genoeg. In dat geval volgt vaak aangifte.
Ook wordt gekeken of iemand een boete kan betalen. Is dat niet mogelijk, dan wordt alsnog de politie ingeschakeld.
Een winkelverbod heeft grote gevolgen. Wie zo’n verbod krijgt, mag de winkel niet meer binnen. Overtreding kan extra problemen opleveren.
Volgens Jumbo heeft het weinig zin om dat te proberen. Medewerkers herkennen klanten vaak. De afhandeling van diefstal maakt indruk.
Hoewel winkeldiefstal vaak voorkomt, blijft elke situatie serieus. Voor medewerkers is het geen routineklus. Het vraagt aandacht en zorgvuldigheid.
Supermarkten hopen dat klanten zich hiervan bewust zijn. Zelfscannen vraagt verantwoordelijkheid. Het systeem werkt alleen bij eerlijk gebruik.
Voor klanten is het belangrijk om alert te blijven. Controleer altijd of alles is gescand. Dat voorkomt vervelende situaties.
De toename van diefstal laat zien dat het onderwerp leeft. Zowel winkels als klanten hebben hierin een rol. Alleen samen kan het probleem worden aangepakt.
Bron: Libelle
