Langdurige stroomuitval in de provincie Utrecht lijkt volgens de Veiligheidsregio Utrecht onvermijdelijk. De vraag is vooral wanneer het gebeurt en welk gebied wordt getroffen. Daarom roept de veiligheidsregio inwoners op om zich nu al voor te bereiden. Nederland is namelijk sterk afhankelijk geworden van elektriciteit.
Volgens de Veiligheidsregio Utrecht neemt de kans op stroomstoringen toe. Dat komt niet alleen door problemen op het elektriciteitsnet. Ook cyberaanvallen, extreem weer en natuurbranden kunnen een storing veroorzaken. Een langdurige uitval kan daardoor onverwacht en op verschillende manieren ontstaan.
Kans op langdurige storing groeit
Bianca Bakker-Den Hartog werkt als specialist crisisbeheersing bij de Veiligheidsregio Utrecht. Zij houdt zich dagelijks bezig met grote stroomstoringen en andere langdurige crises. Volgens haar zijn de mogelijke scenario’s de afgelopen jaren steeds realistischer geworden. Dat maakt goede voorbereiding steeds belangrijker.
Het lastige is dat niemand precies weet waardoor een grote storing ontstaat. Een cyberaanval vraagt namelijk om een andere aanpak dan schade door extreem weer. Ook technische problemen kunnen grote gevolgen hebben. Daardoor is het moeilijk om één vast draaiboek voor iedere situatie te maken.
Bij een gewone stroomstoring is het probleem meestal binnen twee uur opgelost. De gevolgen blijven dan vaak beperkt. Verlichting, internet en huishoudelijke apparaten werken tijdelijk niet. Zodra de stroom terugkomt, kan het gewone leven meestal snel verdergaan.
Dat verandert wanneer een storing veel langer duurt. Problemen beginnen zich dan steeds verder op te stapelen. Telefoons raken leeg en winkels kunnen betalingen niet verwerken. Ook koelkasten en vriezers vallen uit. Uiteindelijk kunnen basisvoorzieningen steeds moeilijker bereikbaar worden.
Volgens de veiligheidsregio zijn veel inwoners niet gewend aan zulke omstandigheden. Elektriciteit is bijna altijd beschikbaar. Daardoor denken mensen nauwelijks na over wat er zonder stroom gebeurt. Juist die afhankelijkheid maakt een langdurige storing extra ingrijpend.
Drukte op het stroomnet
Het elektriciteitsnet in Utrecht zit op veel plaatsen tegen zijn maximale capaciteit. Steeds meer huishoudens en bedrijven gebruiken grote hoeveelheden stroom. Elektrische auto’s, warmtepompen en airco’s vragen allemaal extra elektriciteit. Daardoor neemt de druk op het netwerk snel toe.
Tegelijkertijd wordt er steeds meer duurzame energie opgewekt. Zonnepanelen leveren vooral op zonnige dagen veel elektriciteit terug. Windmolens zorgen eveneens voor grotere hoeveelheden stroom. Het netwerk moet al die elektriciteit kunnen vervoeren.
Wanneer te veel stroom tegelijk wordt gevraagd of geleverd, ontstaat netcongestie. Je kunt dit vergelijken met een file op een drukke snelweg. Het elektriciteitsnet heeft dan onvoldoende ruimte. Nieuwe aansluitingen of uitbreidingen kunnen daardoor niet zomaar worden uitgevoerd.
Netcongestie betekent niet automatisch dat de stroom uitvalt. Toch maakt een vol netwerk het systeem ingewikkelder en kwetsbaarder. Netbeheerders moeten vraag en aanbod voortdurend in evenwicht houden. Bij onverwachte problemen kan dat steeds lastiger worden.
De Veiligheidsregio Utrecht benadrukt dat stroomuitval ook zonder netcongestie kan ontstaan. Een storing kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door brand, sabotage of technisch falen. Ook een grote cyberaanval kan belangrijke systemen raken. Daarom moet breder worden gekeken dan alleen het volle netwerk.
Openbaar leven kan snel stilvallen
Een langdurige stroomstoring heeft al binnen enkele uren grote gevolgen. Treinen, trams en bussen kunnen vertraging oplopen of volledig uitvallen. Verkeerslichten werken mogelijk niet meer. Daardoor ontstaan gevaarlijke situaties en lange files.
Ook liften vallen stil wanneer de stroom verdwijnt. Mensen kunnen opgesloten raken tussen verdiepingen. Hulpdiensten moeten hen vervolgens bevrijden. Dat kost tijd en personeel, zeker wanneer meerdere gebouwen tegelijk worden getroffen.
Internet en mobiel telefoonverkeer kunnen eveneens wegvallen. Zendmasten hebben meestal een tijdelijke noodvoorziening. Die blijft echter niet onbeperkt werken. Wanneer accu’s opraken, wordt bellen en internetten steeds moeilijker.
Winkels kunnen zonder elektriciteit vaak geen betalingen verwerken. Pinautomaten en kassasystemen werken dan niet. Ook geldautomaten kunnen buiten gebruik raken. Contant geld kan daardoor tijdelijk belangrijk worden.
Koelkasten en vriezers blijven maar enkele uren goed koud. Daarna kunnen levensmiddelen bederven. Apotheken en zorginstellingen bewaren sommige medicijnen eveneens gekoeld. Zij hebben daarom extra noodvoorzieningen nodig.
Ook de watervoorziening kan uiteindelijk problemen krijgen. Sommige pompen en installaties werken met elektriciteit. In veel situaties blijft water eerst beschikbaar. Bij langdurige uitval kunnen echter storingen ontstaan.
Lessen van Spanje en Portugal
Spanje en Portugal kregen eerder te maken met een zeer grote stroomstoring. In grote delen van beide landen viel de elektriciteit uit. Het openbaar vervoer kwam stil te liggen en communicatie werd moeilijk. De storing zorgde op veel plaatsen voor chaos.
De Veiligheidsregio Utrecht verwacht niet direct dat heel Nederland tegelijk zonder stroom komt. Toch kan zo’n scenario niet volledig worden uitgesloten. Ook een storing in slechts een derde van Utrecht heeft al enorme gevolgen. Duizenden inwoners en bedrijven worden dan geraakt.
Netbeheerder Stedin benadrukt dat Nederland anders is verbonden dan Spanje en Portugal. Nederland heeft meerdere elektriciteitsverbindingen met omringende landen. Er zijn verbindingen met Duitsland, België, Engeland en Noorwegen. Daardoor kan soms extra stroom worden aangevoerd.
Die verbindingen maken Nederland iets minder kwetsbaar voor een landelijke storing. Ze bieden echter geen volledige zekerheid. Ook verbindingen met andere landen kunnen uitvallen. De kans op een extreem scenario is klein, maar nooit volledig verdwenen.
Volgens Stedin moet daarom ook op uitzonderlijke situaties worden geoefend. Netbeheerders werken samen met veiligheidsregio’s en landelijke instanties. Tijdens oefeningen worden verschillende problemen nagebootst. Zo wordt bekeken waar de aanpak verbeterd kan worden.
Uit Spanje en Portugal kwam nog een andere belangrijke les. Mensen wilden vooral betrouwbare informatie krijgen. Zij wilden weten wat er gebeurde en hoelang het probleem duurde. Duidelijke communicatie kan paniek en onzekerheid verminderen.
Zo bereid je jezelf voor
De Veiligheidsregio Utrecht adviseert inwoners om niet alleen naar de overheid te kijken. Mensen kunnen zelf verschillende voorbereidingen treffen. Het doel is dat huishoudens ongeveer 72 uur zelfstandig kunnen doorkomen. Dat geeft hulpdiensten ruimte om de grootste problemen aan te pakken.
Een noodpakket hoeft niet duur of ingewikkeld te zijn. Veel spullen zijn waarschijnlijk al in huis. Denk aan drinkwater, houdbaar voedsel en een zaklamp. Ook batterijen, medicijnen en eenvoudige verzorgingsproducten zijn belangrijk.
Leg de spullen op een vaste en makkelijk bereikbare plek. Tijdens een storing wil je niet in het donker zoeken. Controleer ook regelmatig of producten nog houdbaar zijn. Batterijen kunnen na lange tijd leeg of beschadigd raken.
Een opgeladen powerbank kan helpen om een telefoon langer te gebruiken. Bewaar deze op een vaste plek en laad hem regelmatig op. Bij een langdurige storing blijft het mobiele netwerk mogelijk niet werken. Toch kan de telefoon in de eerste uren belangrijk zijn.
Een radio op batterijen of een noodradio is eveneens verstandig. Daarmee kunnen inwoners informatie van de regionale rampenzender ontvangen. In Utrecht is RTV Utrecht daarvoor een belangrijke bron. Radio blijft vaak langer beschikbaar dan internet.
Het is daarnaast slim om wat contant geld in huis te bewaren. Pinnen kan tijdens een stroomstoring onmogelijk worden. Zorg ook voor warme kleding en dekens. Verwarming kan namelijk uitvallen wanneer deze elektriciteit nodig heeft.
Mensen moeten bovendien naar elkaar omkijken. Ouderen, zieken en mensen met een beperking hebben mogelijk extra hulp nodig. Bespreek vooraf wie iemand kan controleren of ondersteunen. Goede burencontacten kunnen tijdens een crisis veel verschil maken.
Bedrijven en instellingen moeten hun eigen noodvoorzieningen regelen. Vooral zorglocaties en organisaties die altijd stroom nodig hebben, lopen grote risico’s. Een noodaggregaat kan helpen, maar moet regelmatig worden getest. Alleen een apparaat bezitten is niet voldoende.
De Veiligheidsregio Utrecht en Stedin blijven zelf eveneens oefenen. Zij werken steeds vaker samen met gemeenten, TenneT en de Rijksoverheid. Door gezamenlijk te trainen, worden zwakke plekken sneller zichtbaar. Ook worden afspraken tussen verschillende organisaties duidelijker.
Volgens de veiligheidsregio hoeven mensen niet voortdurend bang te zijn. Voorbereiding moet juist rust geven. Wie weet wat hij moet doen, reageert tijdens een storing meestal beter. Kleine maatregelen kunnen daardoor al grote gevolgen voorkomen.
Langdurige stroomuitval kan volgens de Veiligheidsregio Utrecht uiteindelijk iedereen treffen. Niemand weet precies wanneer of waar dit gebeurt. Toch kun je jezelf en anderen nu al beter beschermen. Goede voorbereiding begint met eenvoudige stappen in je eigen huis.
Bron: RTV Utrecht
Tristar luxe digitale broodrooster
De perfecte, goudbruine toast maken of die heerlijke knapperige bagel bakken wordt vanaf nu wel heel makkelijk!
Alleen online verkrijgbaar voor € 19,95 bij Action